Top News – Deshifron kodikun 400-vjeçar. Inteligjenca artificiale zbërthen sekretet e Vatikanit
28/05/2026 18:12

Inteligjenca artificiale po ndihmon historianët të zbulojnë dokumente sekrete dhe kode të lashta që kanë mbetur të padeshifruara për shekuj. Një prej rasteve më të njohura është “shifra Borg”, një dorëshkrim 400-vjeçar i ruajtur në bibliotekën e Vatikanit, i mbushur me simbole të panjohura dhe receta misterioze mjekësore. Studiuesit arritën ta deshifronin me ndihmën e teknologjisë, duke zbuluar trajtime të pazakonta të kohës. Ekspertët thonë se rreth 1% e materialeve në arkiva dhe biblioteka në botë janë të koduara plotësisht ose pjesërisht. Këto dokumente fshehin informacione mbi diplomacinë, ritualet sekrete, njohuritë mjekësore apo edhe histori personale dhe letra dashurie. Në disa raste, deshifrimi i tyre ka ndryshuar mënyrën si kuptohet historia, siç ndodhi me letrat sekrete së Skocisë. Procesi i deshifrimit mbetet i vështirë, pasi dokumentet janë shpesh të dëmtuara, të shkruara me dorë dhe me simbole të panjohura. Megjithatë, platforma të inteligjencës artificiale po përshpejtojnë punën, duke kthyer tekstet e vjetra në versione digjitale dhe duke analizuar modelet e kodeve. Studiuesit po zhvillojnë tashmë sisteme që mund të deshifrojnë tekstet direkt nga fotografitë e faqeve, pa pasur nevojë për transkriptim manual.

Top Channel/ Putin me “dorë të hekurt”, Rusia mbyll 7 pika kufitare me BE-në, ja cila është arsyeja
01/07 22:59
Top Channel/ Shqiptarët bëjnë “kërdinë” me kanabisin në Angli, policia angleze ua “korr” para kohe
01/07 22:58
Top Channel/ BE “vë me shpatulla pas muri” komanitë kineze, Temu dhe AliExpres me tarifa shtesë
01/07 22:57
Top News- ‘Ushtri e jashtëzakonshme dhe e trajnuar’/ Rutte vlerëson rolin e Turqisë brenda NATO-s
01/07 22:51
Top News- Trump refuzon të rinovojë paktin tregtar SHBA-Kanada-Meksikë
01/07 22:49
Top News- Oficerët palçkitës në Venezuelë/ Vidhnin gjatë kërkimeve, turma i vë përpara
01/07 22:40
Top Channel/ Zjarri shkatërron pallatin 10-katësh, disa persona humbin jetën, plagosen shumë të tjerë
01/07 21:28
Top News- Witkoff e Kushner në Katar për paqen, a do pranojë negociata Irani?
01/07 21:28
Top Channel/ Pamje të pazakonta në Romë, turistët bëjnë veprime ekstreme për Koloseun
01/07 21:26
Top Channel/ “Mos lini asgjë në këmbë”, Netanyahu ultimatum për goditjen e Hezbollahut dhe…
01/07 21:25
Top Channel/ “S’kishte mbetur më asgjë”, tërmeti në Venezuelë, babai në lot kërkon familjen
01/07 21:22
Top News- Samiti i NATO-s në Shqipëri, Reuters: Në dyshim për shkak të ngurrimit të SHBA
01/07 20:36
Top News- Kaos në aeroporte e radhë/ Avionët nisen gjysmë bosh: Pezulloni sistemin e ri kufitar
01/07 20:32
Top Channel/ Pritje 5 orë, aeroportet letër BE! Kërkohet pezullimi i sistemit EES
01/07 20:03
Top Channel/ Atentat biznesmenit të njohur, zbardhet e shkuara e errët e djalit të tij
01/07 17:58
Top News – Avionët nisen gjysmë të mbushur / ‘Pesë orë në radhë’, kaos në aeroportet evropiane
01/07 15:24
Top News – Erdogan ‘i mbyll gojën’ NATO-s / Aleanca hesht për shqetësimet mbi të drejtat e njeriut
01/07 15:23
Top News – ‘Lufta e madhe me NATO-n’ / Prodhuesit rusë të dronëve po bëhen gati
01/07 15:16
Top News – Irani nuk e lëshon Hormuzin / Insiston të mbajë kontrollin mbi ngushticë
01/07 15:14
Top News – Trump inauguron Air Force One e ri / ‘Shtëpia e Bardhë futuruese’ në udhëtimin e parë
01/07 15:07