Top News – Deshifron kodikun 400-vjeçar. Inteligjenca artificiale zbërthen sekretet e Vatikanit
28/05/2026 18:12

Inteligjenca artificiale po ndihmon historianët të zbulojnë dokumente sekrete dhe kode të lashta që kanë mbetur të padeshifruara për shekuj. Një prej rasteve më të njohura është “shifra Borg”, një dorëshkrim 400-vjeçar i ruajtur në bibliotekën e Vatikanit, i mbushur me simbole të panjohura dhe receta misterioze mjekësore. Studiuesit arritën ta deshifronin me ndihmën e teknologjisë, duke zbuluar trajtime të pazakonta të kohës. Ekspertët thonë se rreth 1% e materialeve në arkiva dhe biblioteka në botë janë të koduara plotësisht ose pjesërisht. Këto dokumente fshehin informacione mbi diplomacinë, ritualet sekrete, njohuritë mjekësore apo edhe histori personale dhe letra dashurie. Në disa raste, deshifrimi i tyre ka ndryshuar mënyrën si kuptohet historia, siç ndodhi me letrat sekrete së Skocisë. Procesi i deshifrimit mbetet i vështirë, pasi dokumentet janë shpesh të dëmtuara, të shkruara me dorë dhe me simbole të panjohura. Megjithatë, platforma të inteligjencës artificiale po përshpejtojnë punën, duke kthyer tekstet e vjetra në versione digjitale dhe duke analizuar modelet e kodeve. Studiuesit po zhvillojnë tashmë sisteme që mund të deshifrojnë tekstet direkt nga fotografitë e faqeve, pa pasur nevojë për transkriptim manual.

Top News – Shifër tronditëse, 50 mijë të vdekur / Verë vdekjeprurëse në Evropë, lëshohet alarmi
23/10 15:34
Top News – Cisterna ruse niset drejt Nju Jorkut/ Putin ‘në ndihmë’ të Trumpit me 300 mijë fuçi naftë
23/10 15:32
Top News – Kam të drejtë për mandatin e tretë! Trumpin nuk e ndal kushtetuta: Zgjedhjet m’i vodhën
23/10 15:31
Top News – Anija lëshon ‘sinjal rreziku’, u godit me dron / Rumania në alarm, sulm në Detin e Zi
23/10 15:21
Top News – Italia në ‘shtetrrethim’ këtë fundjavë / Priten trazira, ‘blindohet’ Milano
23/10 15:02
Top News – Typhoonët britanikë krah Rafaleve franceze/ Stërvitje bërthamore, bashkë për herë të parë
23/10 15:01
Top Channel/ BE-Ballkani Perëndimor mblidhen në nëntor: Integrim gradual në tregun tonë!
23/10 14:59
Top Channel/ Plagosen tetë izraelitë, Netanyahu urdhëron mbylljen e të gjithë Bregut Perëndimor!
23/10 14:40
Top News – Dallgët rrëmbejnë njerëzit…Stuhi e frikshme, anulohen fluturimet, mbyllen shkollat
23/10 14:17
Top News – Ukraina: Starlink mbetet i kufizuar / Ndonëse Trump pretendon se kufizimet janë hequr
23/10 14:04
Top News – Urdhëron ‘mbylljen’ e Bregut Perëndimor / Netanyahu nis ushtrinë, ‘sulm terrorist’
23/10 13:33
Top News – ‘Mbyllet’ Franca, bizneset ulin qepenat / Priten protesta të dhunshme këtë fundjavë
23/10 12:58
Top News – Lëshon valë dronësh drejt Moskës / Rusia bombardon Kievin ndërsa flitet për negociata
23/10 12:54
Top News – Shkundet toka, njerëzit në panik / Magnituda 7, tërmeti më i fuqishëm në Tibet
23/10 12:54
Top News – Pakënaqësia e njerëzve vlon në gjithë botën / Nga Argjentina në Sri Lanka, ‘fuçi baruti’
23/10 12:09
Top Channel/ Franca përgatitet për protesta të reja, Macron: Të rikthejmë ligjin dhe rendin!
23/10 12:07
Top Channel/ Blindohet Milano, nesër në protestë edhe anarkistë: Meloni angazhon parashutistët!
23/10 11:46
Top Channel/ Putin dhe “strategjia e vuajtjes”, NYT: “Po kërkon që ta lerë Kievin pa ujë”!
23/10 11:26
Top Channel/“Rusia po spiunon Gjermaninë”, Merz: “Duan informacione për instalime ushtarake”!
23/10 10:59
Top Channel/Misteri i naftës: Përse rritet çmimi, kur nga Gjiri Persik vjen më shumë se para luftës!
23/10 10:46