Top News – Deshifron kodikun 400-vjeçar. Inteligjenca artificiale zbërthen sekretet e Vatikanit
28/05/2026 18:12

Inteligjenca artificiale po ndihmon historianët të zbulojnë dokumente sekrete dhe kode të lashta që kanë mbetur të padeshifruara për shekuj. Një prej rasteve më të njohura është “shifra Borg”, një dorëshkrim 400-vjeçar i ruajtur në bibliotekën e Vatikanit, i mbushur me simbole të panjohura dhe receta misterioze mjekësore. Studiuesit arritën ta deshifronin me ndihmën e teknologjisë, duke zbuluar trajtime të pazakonta të kohës. Ekspertët thonë se rreth 1% e materialeve në arkiva dhe biblioteka në botë janë të koduara plotësisht ose pjesërisht. Këto dokumente fshehin informacione mbi diplomacinë, ritualet sekrete, njohuritë mjekësore apo edhe histori personale dhe letra dashurie. Në disa raste, deshifrimi i tyre ka ndryshuar mënyrën si kuptohet historia, siç ndodhi me letrat sekrete së Skocisë. Procesi i deshifrimit mbetet i vështirë, pasi dokumentet janë shpesh të dëmtuara, të shkruara me dorë dhe me simbole të panjohura. Megjithatë, platforma të inteligjencës artificiale po përshpejtojnë punën, duke kthyer tekstet e vjetra në versione digjitale dhe duke analizuar modelet e kodeve. Studiuesit po zhvillojnë tashmë sisteme që mund të deshifrojnë tekstet direkt nga fotografitë e faqeve, pa pasur nevojë për transkriptim manual.

Top Channel/ Në prani të Papës, Macron i kërkon Europës t’i rezistojë nacionalizmit dhe urrejtjes
28/09 15:53
Top Channel/ Papa Leoni: Guxim për paqen. Europa të mos mbështetet te riarmatimi
28/09 15:53
Top Channel/ BE-ja përballë sulmeve hibride. Kallas: Protokoll urgjence për reagim të përbashkët
28/09 15:53
Top Channel/ Irani pas sulmit në bazën angleze.Burimi i Reuters: Lidhja me Teheranin, më e mundshmja
28/09 15:53
Top News – Bëni lëshime në emër të paqes! Papa Leoni kërkon fundin e luftës në Evropë
28/09 15:28
Top News – Me ‘Jet ski’ në rrugët e përmbytura / I gjithë vendi nën ujë, tetë viktima në Tajlandë
28/09 15:23
Top News – Ukraina rimerr territoret në Donetsk / Avancon në fushëbetejë, ‘frenon’ trupat e Putinit
28/09 14:57
Top News- Ukraina të kërkojë ndjesë! Zelenski zemëron Korenë e Jugut, zbuloi transferimin e robërve
28/09 13:51
Top News – Anija gjigante e SpaceX në orbitë / Starship ‘ndez motorin’, pasoja të jashtëzakonshme
28/09 13:51
Top News – Droni rus ‘shëtitje’ mbi Rumani / Ngrihen dy F16-a, ‘u zhduk pas 10 minutash ndjekje’
28/09 13:50
Top News – Inteligjenca Artificiale jashtë kontrollit/ Trump kundër Bill Gates: Nuk jam i shqetësuar
28/09 13:50
Top News – E djathta dhe e majta ekstreme ngrihen / Agjencitë gjermane të sigurisë përballë dilemave
28/09 12:46
Top News – Kryeqyteti po fundoset çdo vit, gjithçka nën ujë, mijëra njerëz në qendra evakuimi
28/09 11:57
Top News – I kërkoi Kinës të blejë armë amerikane / Xi Jinping i përgjigjet Trumpit me ‘panda’
28/09 11:53
Top News – ‘Do të shkaktonin dëme të mëdha’ / Britania në alarm, komploti u zbulua nga një fermere
28/09 11:52
Top News – Hiri vullkanik mbyll aeroportin / ETNA nuk ndalet, shpërthen prej tre ditësh radhazi
28/09 11:52
Top News – ‘Love story’ mes Kinës dhe SHBA-së / Ulin tarifat për mallra me vlerë 60 miliardë dollarë
28/09 11:40
Top Channel/Irani: Kapëm dronin spiun të SHBA, do godiste objektiva në Ngushticën e Hormuzit
27/09 22:42
Top Channel/ Trump: Shmangëm sulmin. 5 të arrestuar në Britani. Do godisnin bazën amerikane
27/09 22:20
Top Channel/ Papa kundër eutanazisë gjatë vizitës në Francë: Mund të jetë e ligjshme, por jo morale
27/09 22:06