Top Channel/ “Spaçi i rrënuar flet më shumë”! Lubonja kundër restaurimit: Si të rindërtosh Koloseun
05/06/2025 18:56

Shkrimtari Fatos Lubonja është kundër projektit të konservimit dhe restaurimit të ish-Burgut të Spaçit, që nisi zbatim pak ditë më parë nën mbikqyrjen e Institutit të Trashëgimisë Kulturore. Si ish i përndjekur politik, që vuajti dënimin në kampin burg të Spaçit, Lubonja shprehet se restaurimi monumentit të kulturës duhet të bëhet sipas një qasjeje arkeologjike, duke ruajtur strukturë aktuale të godinave. Në një intervistë për gazetaren e Top Channel, Sara Hila, shkrimtari kujtoi “Planin e Menaxhimit të Burgut të Spaçit”, të miratuar në vitin 2024, ku theksohet se rrënojat dhe strukturat ekzistuese duhet të qëndrojnë në gjendjen që ndodhen. “Unë jam marrë gjatë me çështjen e Spaçit, me atë se si mund të ruhet Spaçi. Dhe ideja që kam hasur nga specialistë, jo vetëm imja, është ideja që ka dhënë Fondacioni Santagata në Projektin e Menaxhimit, i sjellë nga MEKI, ku përcaktojnë qartë vizionin se si duhet të ruhet. Ata përjashtojnë idenë e kthimit në 1991, është qasje arkeologjike. Pra, rrënojat duhet të ruhen, por duhet të bëhet e aksesueshme, të forcohet që të mos rrënohet më tej. Ndërkohë, muze nuk do të bëhet i gjithë Spaçi. Do të jetë një ndërtesë e re, ku do të jetë e gjithë historia e Spaçit. Se Spaçi nuk ka qenë ai që është tani, as ai në ’91, as ai në ‘73. Ka qenë me baraka fillimisht. Dhe gjithë kjo histori duhet evidentuar me dëshmi të burgosurish, me foto etj. Kjo është pjesa muzeale. Ministra e ka aprovuar vetë këtë vizion të fondacionit Santagata, e ka të aprovuar si plan menaxhimi dhe tani nëpërmjet Institutit të Trashëgimisë Kulturore bën një projekt që i kundërvihet këtij vizioni dhe thotë duhet ta kthejmë siç ka qenë. Aty mund të kthehet siç ka qenë vetëm një qeli, një dhomë, por jo e gjitha. Ndërkohë që ato rrënoja mbajnë historinë, kjo është qasja që thonë dhe italianët: arkeologjike. Kjo është punë specialistësh të kualifikuar, nuk është puna siç e bëjnë këta. Ato ndërtesa, edhe ashtu si janë, flasin më tepër se sa të lyera me suva. Ato kanë histori. Madje, edhe këto 30 vite janë pjesë e historisë, edhe ajo paaftësi e shqiptarëve për t’u ballafaquar me të kaluarën. Se po të kishim një ndjeshmëri më të madhe, do e ruanim si në ‘91. Aty janë bërë masakra. Gjithë kjo masakër është pjesë e historisë, prandaj ruajtja e saj ka shumë vlerë, sikurse e thashë flet më mirë një tullë e asaj kohe ashtu e rrëzuar, se sa një tullë e mbuluar me llaçin e vitit 2025”.

Top Channel/ Jepet çmimi “Lumo Skëndo”, vlerësohet studimi i Thomas Frashërit
11/05 16:00
Top Channel/ Shfaqja e italianëve në Gjirokastër, “Nunca mas” solli një rrëfim të fortë
10/05 19:59
Top Channel/ Podkast për Tefta Tashkon në Vlorë, risjell rrugëtimin e jashtëzakonshëm të artistes
10/05 19:58
Top Channel/ Rijetëzohen kullat në Kukës. Godinat historike do të kthehen në bujtina dhe muze
09/05 23:04
Top Channel/ Humori i “Portokallisë” në Shkodër. “Familja Astari” tur në qytetet e Shqipërisë
09/05 19:59
Top News – Java Kulturore Europiane në Shqipëri. 55 aktivitete artistike në disa qytete të vendit
09/05 16:31
Top Channel/ Helmimi i 56 studentëve të Policisë, administratori zbulon se ç’ndodhi brenda Akademisë
07/05 14:25
Top Channel/ Festa e luleve bashkon shkodranët! Ngjyra, pranverë dhe traditë në zemër të qytetit
06/05 15:40
Top Channel/ Trashëgimia në UNESCO, memorandumi për dollinë, qeleshen, festivalin e Gjirokastrës
05/05 20:01
Top Channel/ Anbeta Toromani rikthehet si Carmen! Pas një dekade luan në skenë me baletin ikonik
05/05 12:37
Top Channel/ “Balta e kuqe”, premierë në Tiranë/ Historia e Lanit në ekran në festivalit në Cottbus
03/05 12:40
Top Channel/ Çiftelia ruan traditën në Kukës/ Fëmijët mësojnë çiftelinë, trashëgimia përcillet
03/05 12:38
Top Channel/ Statujë misterioze në Londër. Shfaqet vepra me firmën e Banksy, pa konfirmim zyrtar
30/04 15:43
Top Channel/ Korça feston muzikën lirike, rikthehet tradita
30/04 12:40
Top Channel/ Restaurohen enët e rralla të Amantias, ekspozohen në Muzeun Arkeologjik
29/04 19:59
Top Channel/ “Hajde n’ballon” me Shpat Dedën, koncert magjik në Universitetin e Arteve
29/04 12:33
Top Channel/ Debat për fenë dhe shkencën! Nano e Serjani përballen për Zotin
28/04 20:00
Top Channel/ Ekspozita “Paraja” në Gjirokastër, një shekull histori financiare dhe kombëtare të BSH
28/04 13:17
Top Channel/ “Rexhep Qoses iu rrezikua jeta”, Xhufi tregon incidentin e ‘99: Serbët u futën në zyrë…
25/04 13:34
Top Channel/ Rexhep Qosja, figurë kombëtare! Pëllumb Xhufi: Akademiku, ndikoi nga…
25/04 12:39