Top Channel/ “Spaçi i rrënuar flet më shumë”! Lubonja kundër restaurimit: Si të rindërtosh Koloseun
05/06/2025 18:56

Shkrimtari Fatos Lubonja është kundër projektit të konservimit dhe restaurimit të ish-Burgut të Spaçit, që nisi zbatim pak ditë më parë nën mbikqyrjen e Institutit të Trashëgimisë Kulturore. Si ish i përndjekur politik, që vuajti dënimin në kampin burg të Spaçit, Lubonja shprehet se restaurimi monumentit të kulturës duhet të bëhet sipas një qasjeje arkeologjike, duke ruajtur strukturë aktuale të godinave. Në një intervistë për gazetaren e Top Channel, Sara Hila, shkrimtari kujtoi “Planin e Menaxhimit të Burgut të Spaçit”, të miratuar në vitin 2024, ku theksohet se rrënojat dhe strukturat ekzistuese duhet të qëndrojnë në gjendjen që ndodhen. “Unë jam marrë gjatë me çështjen e Spaçit, me atë se si mund të ruhet Spaçi. Dhe ideja që kam hasur nga specialistë, jo vetëm imja, është ideja që ka dhënë Fondacioni Santagata në Projektin e Menaxhimit, i sjellë nga MEKI, ku përcaktojnë qartë vizionin se si duhet të ruhet. Ata përjashtojnë idenë e kthimit në 1991, është qasje arkeologjike. Pra, rrënojat duhet të ruhen, por duhet të bëhet e aksesueshme, të forcohet që të mos rrënohet më tej. Ndërkohë, muze nuk do të bëhet i gjithë Spaçi. Do të jetë një ndërtesë e re, ku do të jetë e gjithë historia e Spaçit. Se Spaçi nuk ka qenë ai që është tani, as ai në ’91, as ai në ‘73. Ka qenë me baraka fillimisht. Dhe gjithë kjo histori duhet evidentuar me dëshmi të burgosurish, me foto etj. Kjo është pjesa muzeale. Ministra e ka aprovuar vetë këtë vizion të fondacionit Santagata, e ka të aprovuar si plan menaxhimi dhe tani nëpërmjet Institutit të Trashëgimisë Kulturore bën një projekt që i kundërvihet këtij vizioni dhe thotë duhet ta kthejmë siç ka qenë. Aty mund të kthehet siç ka qenë vetëm një qeli, një dhomë, por jo e gjitha. Ndërkohë që ato rrënoja mbajnë historinë, kjo është qasja që thonë dhe italianët: arkeologjike. Kjo është punë specialistësh të kualifikuar, nuk është puna siç e bëjnë këta. Ato ndërtesa, edhe ashtu si janë, flasin më tepër se sa të lyera me suva. Ato kanë histori. Madje, edhe këto 30 vite janë pjesë e historisë, edhe ajo paaftësi e shqiptarëve për t’u ballafaquar me të kaluarën. Se po të kishim një ndjeshmëri më të madhe, do e ruanim si në ‘91. Aty janë bërë masakra. Gjithë kjo masakër është pjesë e historisë, prandaj ruajtja e saj ka shumë vlerë, sikurse e thashë flet më mirë një tullë e asaj kohe ashtu e rrëzuar, se sa një tullë e mbuluar me llaçin e vitit 2025”.

Top Channel/ Fakulteti i Historisë emërton bibliotekën me emrin e shkrimtarit Ismail Kadare
02/07 12:31
Top Channel/ Festa e Ballem Sulltanit. Qindra persona në pelegrinazhin e Martaneshit
30/06 15:34
Top Channel/ “Dasma gjirokastrite”. Rituali vendoset në skenën artistike të qytetit të gurtë
23/06 15:30
Top Channel/ Festivali Kombëtar i Sazeve. Grupet folklorike për dy netë në Ersekë dhe Leskovik
23/06 15:29
Top Channel/ “Detektori i gënjeshtrave”. Komedia që sjell në skenë sekretet dhe krizat në çift
23/06 15:29
Top Channel/ Ekspozita e Eugène Pittard në Korçë, fotot e Shqipërisë 1921 ndërthuren me teknologjinë
23/06 12:26
Top Channel/ Festivali i kitarës/U mbajt në disa qytete, Shqipëria në hartën e festivaleve europiane
21/06 15:13
Top Channel/ Medea rikthehet pas 65 vitesh, “Epidauri” ringjall operan legjendare
20/06 15:30
Top Channel/Koncert në Elbasan sopranoja Alisa Katroshi dhe pianistit Ardit Serica mahnisin publikun
19/06 21:29
Top Channel/ Koncert homazh për Lukë Kaçaj, përkujtohet në 100-vjetorin e lindjes këngëtari lirik
18/06 19:26
Top Channel/ Luan Omari, 101 vite jetë/ Akademiku nderohet në përvjetor, vlerësohet me Yllin e Artë
16/06 15:31
Top Channel/ Gjon Mili kthehet në “Marubi”, sjell veprat origjinale të mjeshtrit të fotografisë
15/06 20:00
Top Channel/ Zbulimet arkeologjike në Vlorë/ Identifikohet kulla e sistemit fortifikues të qytetit
14/06 12:25
Top Channel/“Rilindasi i fundit”/ Dokumente dhe dëshmi të panjohura për Dhimitër Shuteriqin
13/06 15:23
Top Channel/ Zbulohet Mozaiku i ri i Scampis, dalin në dritë faza të reja ndërtimi
13/06 12:25
Top Channel/ Premiera e “Martini” në Fier, teatri Bylis çel sezonin me komedinë e re të Odise Plakut
12/06 12:46
Top Channel/ “Kryqi i fjalës” dhe liria, romani i Arben Çejkut sjell dramën shqiptare
11/06 12:29
Top Channel/ Poezia e Preç Zogaj, vargjet e poetit bashkuan brezat në një mbrëmje poetike në Lezhë
10/06 12:35
Top Channel/ ‘Meshari’, zbulime të reja për veprën e Gjon Buzukut në Vatikan
09/06 20:02
Top Channel/ Pallati i Kongreseve me kullë. Pierre de Meuron zbulon projektin fitues
08/06 15:28