Nostalgji: “Cikli i dasmave shqiptare”- Dasma elbasanase, Premierë- 28 Janar 2020
28/01/2020 16:00

“Nostalgji”, rubrika më e re në kanalin e Top Channel Albania e cila do ju shoqërojë çdo të martë në orën 16:00, Premierë e ku do ju risjellim ndër vite prodhime të Top Channel. Te rubrika Dasma Shqiptare prezantohet Dasma Elbasanse. Alban Dudushi prezanton Manjola Hasanin me kostumin e Shqipërisë së mesme. Manjola Hasani shpjegon se ndihet krenare për kostumin 100 vjeçar që ka veshur. Alban Dudushi tregon historinë e kostumit që Manjola Hasani ka veshur duke thënë se e vishnin nuset pas martesës. Në këtë puntatë do trajtohen traditat e dasmës elbasanase. Alban Dudushi flet per historinë,trashëgiminë dhe vlerat e qytetit te Elbasanit. Elbasani është I famshëm për Via Engatia për Kalanë 2000 vjeçare. Është vendlindja e Aleksandër Xhuvanit e normales së Elbasanit dhe është dhe qyteti I pusit qe lahet vete. Alban Dudushi e prezanton Elbasanin edhe si vendlindja e Mustafa Budinit Leksi vinit dhe Isuf Myzyrit. Publiku gjen emrin e qytetit dhe e therret ate ne kor. Dasma elbasanse nis me Ansamblin e kengeve dhe valleve te Elbasanit qe prezantohet me kengen te porta e kalase. Pjesemarres ne dasmen e Elbasanase jane Kreshnik Belegu dhe Mehdi Zanen qe laun rolin e dajes se dhendrit.Gjate prezantimit te te ftuareve Alban dudushi dhe Manjola hasanin shkembejne batuta per fustanin. Alban Dudushi pyet Mehdi Zanen per diferencen midis dasmave te myslimaneve dhe dasmave te kristianeve ne Elbasan. Mehdi Zana thote qe dasma ne Elbasan nuk kane diference midis besimeve por ndryshojne ritet. Ritet e besimtareve myslimane ne dasma jane: Diten e enjte vjen paja e nuses te shtepia e dhendrit dhe mblidhet familja dhe shoqeria shohin pajen.Diten e diele kur vjen nusja, pritet me oriz, sheqer dhe karamele.Oriz sipas tradites simbolizojne bereqet, sheqer embelsi dhe karamelet simbolizojne prape embelsine. Alban Dudushi shkemben batuta me Mehdi Zanen per ritet . Ndersa per dasmat e te besimtareve te krishtere Mehdi Zana thote se ne Elbasan perdoret rrushi I thate dhe bajame,kuptimi I te cilave eshte embelsia dhe forca. Alban Dudushi dhe Mehdi Zanen bejne batute per forcen midis çiftit (kush duhet te jete me e forte dhendri apo nusja). Duke qene se nusja shkon te shtepia e dhendrit dhe ka pune duhet te jete me e forte, komenton Mehdi Zana. Ne intervisten qe Alban Dudushi i ben Kreshnik Belegut dalin ne pah ritual te tjera te dasmes elbasanse. Myslimanët e Elbasanit kanë dhe ritualin e parasë në dasëm dhe dasma fillonte që të fejesa.Te familjet myslimane mosha e vajzës që do martohej duhet të ishte 25 vjeç edhe nusja zgjidhej që 13 vjeç. Ndërsa te familjet ortodokse nusja e vendoste nëse do të martohej me djalin e zgjedhur paraprakisht. Ndersa dhëndri mund ta refuzonte dasmën me vajzen kur shikoheshin per herë të parë. Në rastin kur djali e pelqente vajzën që sillte tabakanë çonte te tabakaja dy unaza për të dhënë konfirmimin. Ndërsa te myslimanët shikoheshin vetëm ditën e dasmes. Mehdi Zana prezanton dhendrin që është duke ardhur nga hamami me shoqërinë. Shoqëria e dhëndrit fillon ti heqi zhvesh dhëndrin dhe kuptimin e këtij riti është se dhëndri pranon të heqë rrobat e djalit dhe te vesh ato te burrit. Alban Dudushi shkëmbejnë batuta për dëshirën e dhëndrit për te pare nusen dhe per tu martuar. Ne zonen e Elbasanit burri nuk martohej nuk vishej me jelek te kuq edhe nuk do rrinte asnjehere me burrat por edhe 60 vjeç do rrinte me femijet, tregon Kreshnik Belegu. Alban Dudushi prezanton kengen do vij vjen nje djale nga hamami. Ansambli I Kengeve dhe I Valleve Elbasan kendon kengen vjen nje djale nga hamami. Manjola Hasani bisedon me Kreshnik Belegun per ritualet e pergatitjes se nuses. Ritualet e pergatitjes se nuses nga shoqet dhe emocionet qe ka ajo ka per largimin nga shtepia jane disa ritet. Shtepia e nuses nuk shtrohet dreke por kendohet. Solistja e ansamblit te kengeve dhe valleve elbasan Egla Toska kendon kengen Shate shate qe prezantohet nga Alban Dudushi.