Top News – Rinia ‘e egër’ e Rrugës së Qumështit / Astronomja holandeze gërmon në ‘fosilet kozmike’
30/07/2026 13:58

Pasioni i Amina Helmit për Rrugën e Qumështit është i qartë sapo hyn në zyrën e saj në Universitetin e Groningenit, në veri të Holandës. Gërmimi në të shkuarën e Rrugës së Qumështit i ka dhënë kësaj astronomeje 55-vjeçare, me origjinë nga Argjentina, Çmimin Kavli, i njohur gjerësisht si Çmimi Nobel i astrofizikës. Helmi është një eksperte botërore në një fushë të njohur si arkeologjia galaktike, e cila synon të deshifrojë atë që i ka ndodhur galaktikës sonë në të kaluarën dhe të shohë një pamje të së ardhmes së saj duke përdorur yjet si "fosile kozmike". "Ne mund të masim, për shembull, sasinë e kimikateve në yje", thotë Helmi në një intervistë për AFP. "Kjo funksionon si një lloj ADN-je e një ylli në kuptimin që ato ruajnë informacionin se ku kanë lindur dhe në cilin mjedis." Stronomja nuk fiksohet pas një teleskopi por humbet mbi katalogë të dhënash që përmbajnë informacion të çmuar rreth yjeve. Misioni Gaia i Agjencisë Hapësinore Evropiane, i cili synonte të formonte një hartë tre-dimensionale të Rrugës së Qumështit, ishte një pikë kthese kyçe për kërkimin e saj. Të dhënat i lejuan Helmit dhe ekipit të saj të bashkonin ngjarjet që ndryshuan galaktikën tonë përgjithmonë. Rreth 10 miliardë vjet më parë, shumë kohë para se të lindte Dielli ynë dhe yjet që mund të shohim sot, një galaktikë xhuxhe, Gaia-Enceladus, u përplas me atë që në atë kohë ishte Rruga e Qumështit. Dy galaktikat u shkrinë dhe yjet që shohim tani janë pjesë e një aureole që rrethon galaktikën tonë. Yje të rinj u krijuan gjithashtu si pasojë e përplasjes kozmike, duke krijuar një disk të "fryrë" që është një tipar i Rrugës së Qumështit.

Top News – Ukraina dekoron Elon Musk / Nderi më i lartë shtetëror, do ‘më shumë Starlink’
26/08 15:40
Top News – Plas malarja në aeroportin e Frankfurtit/ Gjashtë punonjës të prekur, një ka humbur jetën
26/08 15:27
Top News – ‘Mjeshtri i arratisjeve’ kapet në Spanjë / Preu hekurat e dritares dhe zbriti me çarçafë
26/08 15:18
Top News – Tërmet, ortek e më pas përmbytje / Fshatrat fshihen nga faqja e dheut, qindra të zhdukur
26/08 15:14
Top Channel/ Izraeli mbështet presionin ekonomik të Trump, udhëheqjen iraniane e quan të egër
26/08 15:07
Top News – Evropë, makinat ‘flasin kinezçe’ / Nafta e shtrenjtë sa shampanja, 1 në 4 është elektrike
26/08 15:01
Top News – ‘Dolce far niente’, trendi i verës. Receta italiane që të fton drejt lumturisë
26/08 14:45
Top News – Asnjë marrëveshje me ‘egërsirat’ iraniane/ Netanyahu mbështet presionin ekonomik nga SHBA
26/08 14:08
Top News – ‘Më ktheni fëmijën tim’ / Agoni e zemërim, 14 foshnje vdesin pas zjarrit në spital
26/08 14:08
Top News – Shumë të vogla për tu skuqur / Patatja sa një top ping-pongu, thatësira dëmton bujqit
26/08 14:07
Top News – Nis ‘gjuetia’ e fosileve në Danub / Lumi ‘lëngon’ nga thatësira, niveli i ujit në minimum
26/08 14:03
Top News – Revokimi masiv vizash nga SHBA. Trump i jep goditjen e parë azilkërkuesve
26/08 13:06
Top News – Irani dhe Omani vendosin për Hormuzin / Vazhdojnë diskutimet ndërsa SHBA zgjat bllokimin
26/08 12:10
Top News – ‘Sezoni i eklipseve’ nuk ka mbaruar / Pas atij të diellit vjen ai i Hënës, magji në qiell
26/08 12:10
Top News – Mijëra njerëz tërheqin kështjellën me litar / Ndërtesa 350 tonëshe u zhvendos për 2 metra
26/08 12:05
Top News – Trump çon shefin e CIA-s në Moskë / Bisedime të fshehta, Kremlini: Asnjë takim me Putinin
26/08 12:00
Top News – Rrëzohet ‘Black Hawk’-u amerikan/ Ushtria e cilëson ‘aksident’, nuk raportohen të lënduar
26/08 12:00
Top News – Flamujt në gjysmështizë për një javë / Nderohet legjenda e muzikës country, Dolly Parton
26/08 12:00
Top Channel/ Shefi i CIA-s shkon në Moskë: Shenjë “miqësie” apo kërcënim?!
26/08 11:57
Top Channel/ Prapaskenat SHBA-Rusi! Zbulohet pse shkoi shefi i CIA në Moskë
25/08 23:16