Top News – Rinia ‘e egër’ e Rrugës së Qumështit / Astronomja holandeze gërmon në ‘fosilet kozmike’
30/07/2026 13:58

Pasioni i Amina Helmit për Rrugën e Qumështit është i qartë sapo hyn në zyrën e saj në Universitetin e Groningenit, në veri të Holandës. Gërmimi në të shkuarën e Rrugës së Qumështit i ka dhënë kësaj astronomeje 55-vjeçare, me origjinë nga Argjentina, Çmimin Kavli, i njohur gjerësisht si Çmimi Nobel i astrofizikës. Helmi është një eksperte botërore në një fushë të njohur si arkeologjia galaktike, e cila synon të deshifrojë atë që i ka ndodhur galaktikës sonë në të kaluarën dhe të shohë një pamje të së ardhmes së saj duke përdorur yjet si "fosile kozmike". "Ne mund të masim, për shembull, sasinë e kimikateve në yje", thotë Helmi në një intervistë për AFP. "Kjo funksionon si një lloj ADN-je e një ylli në kuptimin që ato ruajnë informacionin se ku kanë lindur dhe në cilin mjedis." Stronomja nuk fiksohet pas një teleskopi por humbet mbi katalogë të dhënash që përmbajnë informacion të çmuar rreth yjeve. Misioni Gaia i Agjencisë Hapësinore Evropiane, i cili synonte të formonte një hartë tre-dimensionale të Rrugës së Qumështit, ishte një pikë kthese kyçe për kërkimin e saj. Të dhënat i lejuan Helmit dhe ekipit të saj të bashkonin ngjarjet që ndryshuan galaktikën tonë përgjithmonë. Rreth 10 miliardë vjet më parë, shumë kohë para se të lindte Dielli ynë dhe yjet që mund të shohim sot, një galaktikë xhuxhe, Gaia-Enceladus, u përplas me atë që në atë kohë ishte Rruga e Qumështit. Dy galaktikat u shkrinë dhe yjet që shohim tani janë pjesë e një aureole që rrethon galaktikën tonë. Yje të rinj u krijuan gjithashtu si pasojë e përplasjes kozmike, duke krijuar një disk të "fryrë" që është një tipar i Rrugës së Qumështit.

Top News – ‘Kriminelët s’kanë vend në foltore’. Erdogan i ashpër me Netanyahun – Të japë llogari!
26/09 20:00
Top Channel/ Kush është gjenerali Wendt? Mbi 3 dekada karrierë në ushtri, shërbim në NATO Afganistan
26/09 19:33
Top News – Protestë kundër emigrantëve. Spanjollët mbushin sheshet- Ashpërsoni masat
26/09 19:30
Top Channel/ Super Inteligjenca del nga kontrolli, OpenAI heton agjentët e vet
26/09 19:23
Top Channel/ Trump: Refuzova planin e Iranit! Ata duan marrëveshje se po humbasin keq
26/09 19:19
Top News- Vuçiç merr garancinë e Putinit para dorëheqjes, zbulohen kërkesat e Beogradit për Moskën
26/09 19:00
Top Channel/ Polonia “merr me të mirë” Trump: 15.000 USD për cdo ushtar amerikan të stacionuar atje!
26/09 17:59
Top News – Beteja për të mbetur fëmijë/ 5-vjeçarja hyri në pubertet kur ishte vetëm 10 muajshe
26/09 15:42
Top Channel/ Shërbimi i detyruar ushtarak, “plasin” protestat në Gjermani: Studentët kundër!
26/09 14:40
Top News- TikTok paguan 100 milionë dollarë dhe kufizon përdorimin për fëmijët në Alabama
26/09 13:20
Top News – Shembja e godinës në Athinë/ Tre shqiptarë mes viktimave, trupat ende nën rrënoja
26/09 12:46
Top News- Irani i ofron marrëveshje SHBA-së, gati për të rihapur Ngushticën e Hormuzit
26/09 12:46
Top News- ‘Bora e përjetshme’ drejt zhdukjes, çfarë po ndodh me Malet Paupas, klima po “vdes”
26/09 12:44
Top Channel/ Papa në Paris jep alarmin: Të mbrojmë jetën njerëzore, kujdes me AI-n!
26/09 12:25
Top Channel/ Ozempic paditet për humbje shikimi, dhjetëra përdorues e çojnë në gjyq
26/09 12:22
Top Channel/”Çmendet” Inteligjenca Artificiale: Sistemet e OpenAI sulmojnë faqet e qeverisë së SHBA!
26/09 11:33
Top Channel/”AI mund të shkaktoje 1 miliard të vdekur”: Reagime ndaj deklaratës së Bill Gates!
26/09 11:33
Top Channel/ Trump refuzimin propozimin iranian për paqe: Pas zgjedhjeve, rinisim bombardimet!
26/09 11:13
Top Channel/ Gates: AI mund të zhdukë 1 mld njerëz! Nuk ka pasur kurrë një armë kaq të fuqishme
25/09 23:03
Top Channel/ Dokumentet tronditëse! Hitleri vrau mbesën e tij?!
25/09 23:02