Top News – Rinia ‘e egër’ e Rrugës së Qumështit / Astronomja holandeze gërmon në ‘fosilet kozmike’
30/07/2026 13:58

Pasioni i Amina Helmit për Rrugën e Qumështit është i qartë sapo hyn në zyrën e saj në Universitetin e Groningenit, në veri të Holandës. Gërmimi në të shkuarën e Rrugës së Qumështit i ka dhënë kësaj astronomeje 55-vjeçare, me origjinë nga Argjentina, Çmimin Kavli, i njohur gjerësisht si Çmimi Nobel i astrofizikës. Helmi është një eksperte botërore në një fushë të njohur si arkeologjia galaktike, e cila synon të deshifrojë atë që i ka ndodhur galaktikës sonë në të kaluarën dhe të shohë një pamje të së ardhmes së saj duke përdorur yjet si "fosile kozmike". "Ne mund të masim, për shembull, sasinë e kimikateve në yje", thotë Helmi në një intervistë për AFP. "Kjo funksionon si një lloj ADN-je e një ylli në kuptimin që ato ruajnë informacionin se ku kanë lindur dhe në cilin mjedis." Stronomja nuk fiksohet pas një teleskopi por humbet mbi katalogë të dhënash që përmbajnë informacion të çmuar rreth yjeve. Misioni Gaia i Agjencisë Hapësinore Evropiane, i cili synonte të formonte një hartë tre-dimensionale të Rrugës së Qumështit, ishte një pikë kthese kyçe për kërkimin e saj. Të dhënat i lejuan Helmit dhe ekipit të saj të bashkonin ngjarjet që ndryshuan galaktikën tonë përgjithmonë. Rreth 10 miliardë vjet më parë, shumë kohë para se të lindte Dielli ynë dhe yjet që mund të shohim sot, një galaktikë xhuxhe, Gaia-Enceladus, u përplas me atë që në atë kohë ishte Rruga e Qumështit. Dy galaktikat u shkrinë dhe yjet që shohim tani janë pjesë e një aureole që rrethon galaktikën tonë. Yje të rinj u krijuan gjithashtu si pasojë e përplasjes kozmike, duke krijuar një disk të "fryrë" që është një tipar i Rrugës së Qumështit.

Top News – Emigrantët ‘sulmojnë’ Spanjën / 1500 brenda një jave, enklava spanjolle në emergjencë
30/07 15:04
Top News – Edhe Egjipti përfshihet në luftë / Droni iranian godet cisternën në portin e Mesdheut
30/07 14:49
Top News – Rinia ‘e egër’ e Rrugës së Qumështit / Astronomja holandeze gërmon në ‘fosilet kozmike’
30/07 13:58
Top News – Nuk ka bunkerë ku të fusim kokën! Ukrainasit të dëshpëruar, sulmet ruse shtohen
30/07 13:58
Top News-Ju lutemi mos na bombardoni! ‘Mesazh në çati’, rusët i luten pilotëve ukrainasve të dronëve
30/07 13:45
Top News – Trump, dy orë raketa mbi Iranin / ‘Valë e fuqishme’ sulmesh, SHBA hakmerret
30/07 13:34
Top News- Krater 10 metra i gjerë, raketa ruse bie në Poloni/ NATO në alarm, ngre avionët luftarakë
30/07 13:16
Top Channel/ Roja i ri sfidon dallgët dhe shpëton fëmijën, Trump e fton në Shtëpinë e Bardhë
30/07 13:03
Top Channel/ SHBA godet fuqishëm Iranin, Pentagoni: U goditën dhjetëra objektiva
30/07 12:50
Top News – Turqia e Greqia në flakë, turistët në arrati / Evropa digjet, alarm në Francë e Spanjë
30/07 12:30
Top News – Toka s’ndalon së dridhuri, 100 pas lëkundje / Rritet bilanci i viktimave të tërmetit
30/07 12:23
Top News – Anijet ngecin në rërë, thahet Danubi dhe Rini / Nivel historikisht i ulët i ujit
30/07 12:16
Top News- Valë e fuqishme sulmesh mbi Iran, SHBA hakmerret për bazën ushtarake në Jordani
30/07 09:54
Top Channel/ Greqi, humbin jetën 3 zjarrfikës. Nis evaukimi i turistëve
29/07 23:19
Top Channel/ Tragjedi në Japoni, tërmeti i fuqishëm, 18 viktima dhe kërkimet vazhdojnë nën rrënoja
29/07 22:59
Top Channel/ “NATO ka qenë për shumë kohë një tigër letre”, SHBA nis rishikimin e pranisë ushtarake
29/07 22:56
Top Channel/ A po del IA jashtë kontrollit? Mbi 1,100 ekspertë kërkojnë frenimin e saj
29/07 22:03
Top Channel/ Horror në Greqi, gjendet një trup i pajete brenda një valixheje, dyshohet se…
29/07 22:02
Top Channel/ ‘Digjet’ Europa, ekspertët: Kontinenti po hyn në një realitet të ri klimatik
29/07 21:20
Top Channel/ Rikthehen dyshimet për COVID-19, Fauci refuzon të përgjigjet në senat
29/07 19:58