Top Channel/ Lazarati i kthehet traditës! Gratë e fshatit angazhohen me prodhimet tradicionale
07/09/2024 19:54

Në Lazarat endja e veshjeve prej leshi është një traditë shekullore. Banorët dikur blegtorë të njohur shfrytëzonin leshin e bagëtive për të endur në vegjë e më pas në tezgjah mbulesat e leshit, qylimat, sharkët e barinjve. Tradita u zbeh dhe dhjetëra objekte autentike të dy shekujve të fundit u shitën kryesisht në Greqi ose u bënë pjesë e koleksioneve private të kulturës materiale. Fshati pati një histori të njohur e të komplikuar, atë të kultivimit të marijuanës por që prej vitit 2014 pak shanse për të rigjetur veten. Tani banorët por rikthejnë traditat më të mira të zonës jo vetëm në emër të turizmit që po i qaset edhe Lazaratit por edhe në emër gjetjes së identitetit të zbehur. Manushaqja punon prej një jete me shtiza, grep, gjilpërë e tezghah. Ajo tregon se punimet e dorës vendosnin cilësinë e jetës së çdo familjeje. Gratë duhej të ishin mjaftueshëm të zonjat për ta përpunuar leshin që kur qethej nga delja e në vazhdim larja, shirja, tjerrja, ngjyrosja dhe endja. Është një proces shumëmi vjetër që duhej patjetër të bëhej sepse nuk ishte ky modernizim, nuk kishim as të visheshim, as të mbuloheshim. E merrnim leshin që nga delja, do ta lanim, do ta shtinim, do ta kalonim në ata krehrët e vegjël pastaj do ta tirrnim e do ta vinim këtu do ta ngjyenim e do bënim pastaj qilimin do bënim triko për fëmijët, për vete për burrat. Më parë vetëm këto përdornim pasi u modernizuam njëçik i hoqëm. Tani jemi rikthyer prapë tek traditcionalja, sidomos në dhomë me oxhak të dimrit shkojnë shumë, qilima të punuar në forë, rrugica prej leshi, në divanë hedhim lëfënjë ju themi ne, të bardhë ose me ngjyrë sipas dëshirës." Sot ky proces është kthyer në një eksperiencë turistike që shumë vizitorë të huaj dhe vendas dëshirojnë ta shohin dhe praktikojnë. Është një mënyrë për të folur për jetën e grave dhe të familjeve që merren me blegtori. Ngjyrosja e leshit është një proces shumë kreativ dhe gratë i kanë mbledhur ngjyrat nga natyra. Lorena vajza e Manushaqes që po e ndjek këtë traditë thotë se natyra ti ofron të gjitha ngjyrat dhe të lejon të eksperimentosh. Përfitimi i ngjyrës është moment shumë i bukur dhe emocional sepse ngjyrat do ti japin jetë motiveve në një qilim apo mbulesë. "Ne preferojmë që ngjyrat ti marrim nga natyra. Janë edhe pa kosto janë organike dhe të shëndetshme dhe nuk ju del boja. Të huajt kanë kuriozitet sepse është një gjë shumë e veçantë. Jo vetëm për turistët por edhe për të rinjtë kjo është një teknikë që nuk e njohin. Meqenëse mami im e ka si profesion e unë duke i qëndruar pranë kam mësuar shumë. Nëse më parë këto përdoreshin nga nevoja sot e kam vënë re që i shikojnë si vepra arti dhe vërtetë të tilla janë sepse nuk ka më vajza të reja qoftë edhe brezi im që të punojnë e të bëjnë këtë punë kolosale me kaq mund me kaq durim me kaq sakrificë, për të përfituar një qilim, një tapet." Puna në tezgjah është një prej disa aspekteve të jetës traditcionale që Lazarati po ndan me vizitorët. Gatimi, kopshtaria, piktura, gdhendja e drurit, jeta e staneve, aktivitetet e aventurës po marrin jetë në fshatin që kërkon ta mbështesë të ardhmen tek puna dhe trashëgimia shekullore. Sot Lazarati po kërkon të ndahet nga stigma shumëvjeçare e "republikës së vogël" të marijuanës ku për më shumë se një dekadë nuk hynte askush.

Top Channel/Kosto të frikshme/Lufta me Iranin po fundos ekonominë amerikane, alarm për krizë globale
13/05 17:38
Top Channel/ Lufta shumë afër/ Raporti zbulon sulmin sekret të Emirateve të Bashkuara ndaj Iranit
13/05 17:38
Top News – Rimbursimi i ‘tepricave’ të DIVA-s. Tatimet nisin kthimin ‘e kusurit’ për individët
13/05 16:58
Top Channel/ Zaho Rama merr certifikatën e mirënjohjes për gjyshin e tij, Kristaq Ramën
13/05 16:57
Top News – Paditi skualifikimin nga gara për kreun e PD. Gjykata e Tiranës refuzon kandidaten Mereme Sela
13/05 16:57
Top News- Sherri në Kamëz, policët bënë ‘sehir’. AMP nis hetimin dhe pezullon dy efektivë
13/05 16:55
Top Channel/ CIA në “luftë të fshehtë” me kartelet e drogës në Meksikë? Raporti zbulon atentatet me…
13/05 16:35
Top News – Në prag të kulmit të sezonit. Policia rrit gatishmërinë, Koçiu e Gonxhja tregojnë masat
13/05 15:41
Top Channel/ Vihet në punë akseleratori i tretë, trajtohet pacienti i parë në Onkologjik
13/05 15:23
Top Channel/ I shton tre kate pallatit, konfiskohet ndërtesa që shfrytëzohej pa asnjë leje
13/05 15:22
Top Channel/ Mjeku në Korçë e “kishte bërë rrugë”, avokatja e 21-vjeçares flet për raste të tjera
13/05 15:19
Top Channel/ Shtyhet afati për kreditë e buta, zgjaten aplikimet pas problemeve në e-Albania
13/05 15:18
Top News-“Tritoli u vendos për xhelozi”/Dëshmon në GJKKO babai i Noizyt, procesi ndaj Laert Haxhiut
13/05 15:17
Top Channel/ Më shumë apo më pak bashki? PD-PS, debat për reformën territoriale
13/05 15:12
Top News – Kompensimi për transportin. Miratohet vendimi, subvencion 50 lekë për litër nafte
13/05 15:04
Top News – Projekti për portin turistik në Durrës, IKMT konfirmon: Dy godina po fundosen
13/05 14:13
Top Channel/ Vendimet e qeverisë/ Karakaçi njofton subvencionimin e shoqërive të transportit publik
13/05 13:48
Top News – Studimi i ISHP: Të rriten taksat për pijet me sheqer dhe ato energjike
13/05 13:37
Top Channel/ Dëmtohen gjatë lundrimit nga Korfuzi drejt Dubrovnikut, dy kroatë përfundojnë në spital
13/05 13:34
Top News – Çfarë i tha Ferit Hoxha gazetarit! Euractiv publikon transkriptin, Rama i shkruan autorit
13/05 13:31