Top Channel/ Dëshmitë e luftës italo-greke, ekspozohen në Maliq fotografitë e Kristo Mesogjitis
07/08/2026 19:54

Përmes një ekspozite unike fotografike e dokumentare, në Maliq janë prezantuar dhjetëra dëshmi vizuale dhe shënime ditari nga periudha e Luftës Italo-Greke (1940–1941), të realizuara nga arkeologu dhe ushtari arvanitas, Kristo Petro Mesogjitis. I caktuar si përkthyes i trupave greke në zonën e Maliqit e Gorës, ai bleu një aparat fotografik në Korçë, me të cilin fiksoi jetën e përditshme, njerëzit, fshatrat dhe relievin e kësaj zone. Rreth 70 fotografi të ekspozuara, së bashku me faksimile nga ditari i autorit, pasqyrojnë jo vetëm elemente ushtarake, por edhe studime mbi zakonet e shqiptarëve. Ekspozita u soll nga ish-kryebashkiaku i Saronikos në Greqi, Petro Filipu, i cili riktheu në vëmendje rëndësinë e këtij arkivi. “Me quajnë Petro Filipu. Kam qenë ish-kryebashkiak i një nga bashkive më të mëdha të Greqisë, Bashkia Saronikos dhe nënkryetar i qarkut të Atikisë. Në periudhën e sulmit dhe pushtimit të Greqisë nga gjermanët, në fshatin tim jetonte arkeologu Kristo Petro Mesogjitis, i cili u nda nga jeta në vitin 1945. Ky njeri ishte ushtar dhe luftoi në frontin greko-italian, me fashistët italianë, në vitin 1940-1941. Meqënëse ishte arvanitas dhe dinte shqip, ai ishte përkthyes edhe përkthente të gjitha kontaktet e trupave me popullatën civile ku ishte fronti grek. Ndërkohë që ishte në funksion në komandën e Maliqit, gjatë një vajtje në Korçë, i tërhoqi vëmendjen një aparat fotografik, të cilin nga kursimet që kishte mbledhur e bleu dhe me të janë bërë të gjitha fotografitë në zonën e Maliqit dhe në zonën e Gorës në Pogradec. Me këtë aparat fotografik, përveç fotografive me karakter ushtarak, ai ka fiksuar pamje nga të gjitha zonat, nga fshatrat e Maliqit, Pogradecit, dhe kryesisht në Maliq, ku ishte dhe komanda e trupave greke për zonën e Maliqit dhe zonën e Gorës. Përveç fotografive, meqënëse autori i këtyre fotografive dhe i këtij ditari, përveç arkeologjisë kishte studiuar dhe për kulturën popullore, ishte i diplomuar, ai ka bërë dhe studime për kulturën popullore dhe një pjesë e tyre i ka përshkruar dhe në ditarin e tij për zakonet e shqiptarëve, për arendimin e shtëpive brenda në atë kohë e të tjera, që ishin të njëjtat zakone me traditat e arvanitasve. Dhe ai ka sjellë këtu edhe faksimile, domethënë nga këngët e arvanitasve në Greqi, nga fotografitë e tyre, të cilat një pjesë e vogël paraqitet edhe në këtë ekspozitë. Duke përfunduar, dua të përmend disa fjalë që autori i këtij libri, Kristo Petro Mesogjiti, është shprehur për shqiptarët, për origjinën e tij që nuk mund ta mohojë. Në periudhën e Luftës Italo-Greke 1940, Kristos Petros thotë: "Populli shqiptar është një popull shumë i vuajtur, të cilin e kanë shfrytëzuar të huajt. Edhe sepse është një popull shumë i zgjuar, shumë punëtor, dhe nëse do t'i jepet shansi, me atë që ka, do të përparojë jashtëzakonisht." Për Drejroren e Kulturës Dhora Dajko kjo ekspozitë shërben si një dëshmi e fuqishme e kujtesës historike, respektit të ndërsjellë dhe njohjes së trashëgimisë së përbashkët kulturore. Në shënimet e tij të vitit 1940, arkeologu Kristo Petro Mesogjitis la edhe një vlerësim të veçantë për popullin tonë, duke shkruar se "Populli shqiptar është një popull shumë i vuajtur, të cilin e kanë shfrytëzuar të huajt. Edhe sepse është një popull shumë i zgjuar, shumë punëtor, dhe nëse do t'i jepet shansi, me atë që ka, do të përparojë jashtëzakonisht."

Top Channel / Raporti europian për Veliajn: Paraburgimi i zgjatur cenon të drejtat e tij
12/10 23:18
Top Channel / Një grua në krye të Burgjeve! Kush pritet ta zëvendësojë Adriatik Kupin
12/10 23:11
Top News- “Shpejt kape…”, banorët në ndjekje të grabitësve të veshur si policë
12/10 22:44
Top News- Një grua në krye të burgjeve, kush është drejtoresha e re pas ikjes së Adriatik Kupit?
12/10 21:11
Top Channel/ “Kape, kape”, momenti kur banorët ndjekin grabitësit të veshur si policë
12/10 21:01
Top Channel /Rrëfimi për grabitjen në Elbasan. U grabitën nga pesë persona të armatosur e maskuar
12/10 20:06
Top Channel /Hoxhës i shuhet dënimi për vrasje.I dënuar për vrasjen e dy vëllezërve
12/10 19:59
Top Channel /Tabaku, vizitë në burg. Deputetja kundërshton argumentet për ndryshimet në Kodin Penal
12/10 19:54
Top Channel / Ministri izraelit vlerëson Ramën. Gideon Sa’ar: Zë i guximshëm në arenën ndërkombëtare
12/10 19:46
Top Channel / Ministria abuzoi me pesticidet, lejoi tregtimin e helmeve të ndaluara
12/10 19:42
Top Channel / KLSH: 10 mln lekë për pastrim, por liqeni në mëshirë të fatit. TCH sjell pamjet
12/10 19:40
Top Channel / Ulje mesatare 20–22% për produktet e shportës, çmimet fiksohen deri më 12 janar
12/10 19:37
Top News – Grabitja me armë në Elbasan/ Familjarët rrëfejnë momentet e tmerrit: Nënës i ra të fikët
12/10 19:29
Top Channel/ “Shtrihu, jemi shteti”, të maskuar si policë grabitën shtëpinë në Elbasan: Na thanë…
12/10 19:25
Top News – Elbasan, familjarët rrëfejnë momentet e grabitjes: Ishin të maskuar si policë, na dhunuan
12/10 18:15
Top Channel/ Të veshur si policë disa persona i grabitën shtëpinë, flasin familjarët në Elbasan
12/10 17:41
Top News- Sokol Hoxha shlyen me arrati 2 vrasje! I shuhet dënimi në Shqipëri, por mbetet i Belgjikës
12/10 17:09
Top News- Shqipëria e Izraeli forcojnë partneritetin, Hoxha pret homologun izraelit
12/10 17:04
Top Channel/ Dosja Balluku, Erald Elezi dhe Gentian Gjyli dalin nga SPAK pas rreth dy orësh
12/10 16:26
Top News- Hajdutët maskohën si policë! Futen me armë dhe grabisin banesën në Elbasan
12/10 16:26