Nga Arcangelo Binetti, Brno/ Është mbajtur në Brno, Çeki, organizimi për Ditën e Sudetogjermanëve.
Edicioni i 76-të i këtij takimi tradicional u konsiderua nga shumë pjesëmarrës si një moment historik. Në të njëjtën kohë, ai tregoi se kujtesa e luftës, dëbimeve dhe zhvendosjeve të popullsive mbetet një temë e ndjeshme politike edhe më shumë se tetë dekada pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore.
Para nisjes së aktivitetit, mediat gjermane dhe çeke raportuan për ngjarjen, teksa disa e paraqitën atë si një simbol të pajtimit dhe dialogut, të tjerë paralajmëruan për rrezikun e instrumentalizimit politik të historisë.
Sipas raportimeve, jo gjithçka shkoi pa probleme. Disa pjesëmarrës kritikuan organizimin e hapësirave të panairit. Sipas tyre, informacionet për hyrjet dhe qasjen në kompleks nuk ishin gjithmonë të qarta, ndërsa shumë vizitorë u detyruan të ecin gjatë nën temperaturat e larta të verës për të gjetur hyrjen e duhur. Edhe në orët e para të mëngjesit, disa stenda ishin ende duke u përgatitur.
Megjithatë, angazhimi i shoqatave dhe organizatave pjesëmarrëse ishte i dukshëm. Ekspozitat i kushtoheshin rajoneve të ndryshme, iniciativave kulturore dhe temave historike, duke ofruar një panoramë të gjerë të historisë dhe identitetit sudetogjerman.
Vëmendje të veçantë tërhoqën aktivitetet e organizatave socialdemokrate nga Austria dhe Çekia. Aty u përkujtuan politikanë dhe intelektualë që kishin qenë aktivë para Luftës së Dytë Botërore dhe që më pas u detyruan të largoheshin në mërgim për shkak të nazizmit dhe përndjekjeve politike.
Një temë qendrore ishte edhe periudha pas përfundimit të luftës. Pas vendimeve të fuqive fituese dhe në bazë të Dekreteve të Benešit, miliona gjermanë u dëbuan ose u detyruan të largoheshin nga Çekosllovakia. Në të njëjtën kohë, disa familje gjermanofolëse vendosën të qëndronin dhe të merrnin pjesë në rindërtimin e shoqërisë së pasluftës.
Edhe sot, interpretimi historik i këtyre ngjarjeve mbetet objekt debatesh politike. Disa grupe vazhdojnë të ngrenë çështjen e konfiskimeve dhe padrejtësive historike, ndërsa të tjerë paralajmërojnë kundër përdorimit politik të së kaluarës. Shumë pjesëmarrës shprehën mendimin se një drejtësi e plotë historike është pothuajse e pamundur të arrihet. Më e rëndësishme, sipas tyre, është nxjerrja e mësimeve nga historia për të ndërtuar të ardhmen.
Historia e sudetogjermanëve nuk është një rast i izoluar. Në mbarë Evropën, luftërat, ndryshimet e kufijve dhe transformimet politike sollën dëbime masive dhe konflikte etnike.
Një zhvillim i ngjashëm ndodhi në Istri dhe Dalmaci pas Luftës së Dytë Botërore. Pas kalimit të këtyre territoreve nga Italia në Jugosllavi, qindra mijëra italianë u larguan ose humbën vendlindjen e tyre. Arsyet ishin të ndryshme: ndjekja politike, masat hakmarrëse, presioni ekonomik dhe transformimet e mëdha që solli rendi i ri pasluftës. Edhe sot, në disa zona të Istrisë jetojnë komunitete italishtfolëse që ruajnë këtë trashëgimi historike.
Po ashtu, çështja e Çamërisë mbetet ende një plagë e hapur në marrëdhëniet shqiptaro-greke. Pas Luftës së Dytë Botërore, mijëra shqiptarë myslimanë u dëbuan nga rajoni. Organizatat shqiptare flasin për dëbime dhe shkelje të rënda të të drejtave të njeriut, ndërsa pala greke argumenton se pjesë të komunitetit kishin bashkëpunuar me pushtuesit gjatë luftës. Një interpretim i përbashkët historik nuk është arritur ende.
Pavarësisht dallimeve mes këtyre rasteve, ato ndajnë elemente të përbashkëta: luftën, pushtimin, bashkëpunimin me pushtuesit, hakmarrjen dhe dëbimin. Pasojat e këtyre proceseve vazhdojnë të ndikojnë në kujtesën kolektive edhe sot.
Që të premten, gjatë të ashtuquajturit Marsh i Paqes, u raportuan disa incidente. Pjesëmarrësit folën për grafite me simbole naziste dhe pankarta provokuese. Edhe pse të izoluara, këto ngjarje u konsideruan nga shumë vizitorë si një kujtesë se edukimi historik dhe mbrojtja e vlerave demokratike mbeten ende të domosdoshme.
Vetë aktiviteti, megjithatë, u zhvillua në mënyrë paqësore. “Atmosfera ishte e nxehtë, por vetëm për shkak të motit dhe numrit të madh të njerëzve,” tha me humor një pjesëmarrës.
Për shumicën e të pranishmëve, politika e ditës nuk ishte në qendër të vëmendjes. Më e rëndësishme ishte pyetja se si mund të ruhet identiteti kulturor dhe kujtesa historike pa krijuar konflikte të reja.
Zëdhënësi i grupit etnik sudetogjerman dhe kryetari federal i Shoqatës së Sudetogjermanëve, Bernd Posselt, e quajti ngjarjen një “moment historik”. Në fjalimin e tij ai theksoi rëndësinë e një qendre të fortë demokratike dhe paralajmëroi kundër ekstremizmave të çdo krahu politik.
Në fund, shumë pjesëmarrës u larguan me një përshtypje pozitive. Takimet, diskutimet dhe shkëmbimet e mendimeve në Brno treguan se, megjithëse e kaluara nuk mund të ndryshohet, kujtesa e saj mund të shërbejë si bazë për një të ardhme më paqësore.
Në një Bashkim Evropian që synon të paraqitet i bashkuar dhe i qëndrueshëm përballë sfidave të jashtme, ngjarje të tilla dëshmojnë rëndësinë e përballjes së sinqertë me historinë. Kufijtë kanë ndryshuar, shtetet janë krijuar ose janë zhdukur, gjuhët dhe identitetet janë transformuar, por përvojat e dëbimit, humbjes dhe fillimit nga e para vazhdojnë të lidhin shumë rajone të Evropës edhe sot.
Top Channel
