Duhet të lexoni shumë nëse dëshironi të bëheni shkrimtar të mirë

Të bëhesh një shkrimtar i mirë nuk është diçka që arrihet vetëm me talent. Talenti është një pikënisje e rëndësishme, por ai duhet ushqyer me dije, përvojë, imagjinatë dhe, mbi të gjitha, me lexim. Një shkrimtar që dëshiron të krijojë vepra të bukura dhe të paharrueshme duhet të lexojë shumë, sepse përmes librave ai mëson të njohë gjuhën, botën dhe vetveten. Leximi është për shkrimtarin ajo që ushqimi është për trupin,pa të, krijimtaria dobësohet.

Umberto Eco e ka shprehur në mënyrë shumë të bukur rëndësinë e leximit: “Kush nuk lexon, në moshën 70-vjeçare do të ketë jetuar vetëm një jetë,të tijën. Kush lexon do të ketë jetuar 5000 vjet.” Kjo thënie tregon fuqinë e jashtëzakonshme të librave. Kur lexojmë, ne përjetojmë jetët e personazheve, udhëtojmë në vende që ndoshta nuk do t’i vizitojmë kurrë dhe njohim mendimet e njerëzve që kanë jetuar në kohë të ndryshme. Për një shkrimtar, kjo pasuri përvojash është e domosdoshme, sepse sa më shumë jetë të njohë përmes leximit, aq më shumë mundësi ka të krijojë personazhe të besueshme dhe histori interesante.

Edhe shkrimtari i madh amerikan Stephen King e lidh drejtpërdrejt shkrimin me leximin. Në librin e tij “On Writing”ai thekson se nëse dëshiron të bëhesh shkrimtar, duhet të bësh dy gjëra mbi të gjitha: “lexo shumë dhe shkruaj shumë.” Kjo ide tregon se shkrimtari nuk mund të zhvillohet duke shkruar i izoluar nga letërsia. Duke lexuar, ai vëren se si autorët e tjerë ndërtojnë një histori, si krijojnë tensionin, si përshkruajnë personazhet dhe si përdorin fjalët për të krijuar emocione.

Leximi është gjithashtu një mënyrë për të pasuruar gjuhën. Një shkrimtar duhet të ketë një fjalor të gjerë dhe të dijë të zgjedhë fjalën e duhur në momentin e duhur. Çdo libër i lexuar mund t’i japë atij një fjalë të re, një shprehje interesante ose një mënyrë të veçantë të ndërtimit të një fjalie. Sa më shumë të lexojë, aq më e pasur bëhet bota e tij gjuhësore.

Por leximi nuk pasuron vetëm gjuhën; ai zhvillon edhe imagjinatën. Jorge Luis Borges e ka lidhur në mënyrë të famshme idenë e parajsës me një bibliotekë: “Gjithmonë e kam imagjinuar Parajsën si një lloj biblioteke.” Kjo thënie tregon se biblioteka është një hapësirë e pafund mundësish. Çdo libër hap një derë drejt një bote tjetër. Për një shkrimtar, këto botë bëhen burim frymëzimi dhe i japin mundësinë të krijojë realitete të reja.

Një tjetër arsye pse shkrimtari duhet të lexojë është se ai duhet të mësojë nga autorët e mëdhenj, por pa i kopjuar ata. Leximi i shumë veprave e ndihmon të kuptojë se nuk ekziston vetëm një mënyrë për të shkruar. Dikush mund të shkruajë thjesht dhe drejtpërdrejt, një tjetër në mënyrë poetike, ndërsa një tjetër mund të përdorë humorin, simbolikën ose përshkrimet e gjata. Duke njohur këto stile, shkrimtari fillon të zbulojë zërin e tij.

Këtë ide mund ta lidhim edhe me fjalët e Pablo Nerudës: “Ai që lexon shumë dhe ecën shumë, sheh shumë dhe di shumë.” Për një shkrimtar, të shohësh dhe të dish janë jashtëzakonisht të rëndësishme. Ai nuk duhet vetëm të imagjinojë, por edhe të kuptojë njerëzit, shoqërinë dhe botën rreth tij. Librat i japin njohuri, ndërsa jeta i jep përvoja dhe të dyja së bashku krijojnë një shkrimtar më të plotë.

Leximi zhvillon edhe aftësinë për të menduar në mënyrë kritike. Një shkrimtar i mirë nuk duhet të pranojë çdo gjë si të vërtetë. Ai duhet të bëjë pyetje, të dyshojë, të analizojë dhe të shohë një çështje nga këndvështrime të ndryshme. Franz Kafka ka thënë: “Një libër duhet të jetë sëpaku një sëpatë për detin e ngrirë brenda nesh.” Kjo thënie tregon se letërsia e vërtetë duhet të na tronditë, të na bëjë të mendojmë dhe të ndryshojë diçka brenda nesh. Një shkrimtar që lexon vepra të tilla mëson se letërsia nuk është vetëm argëtim, por edhe një mënyrë për të prekur ndërgjegjen e njeriut.

Megjithatë, leximi nuk duhet të jetë thjesht një detyrë. Shkrimtari duhet të lexojë me vëmendje dhe kureshtje. Ai duhet të pyesë veten: Pse më pëlqeu kjo vepër? Si e krijoi autori këtë personazh? Pse kjo fjali më emocionoi? Si u krijua atmosfera e kësaj skene? Në këtë mënyrë, leximi bëhet një lloj shkolle e fshehtë për shkrimtarin.

Në fund, mund të themi se shkrimtari që nuk lexon është si një piktor që përpiqet të pikturojë pa ngjyra. Ai mund të ketë talent, por i mungojnë mjetet dhe përvojat për ta shprehur plotësisht atë. Leximi i jep shkrimtarit fjalët, idetë, njohuritë dhe emocionet që i nevojiten për të krijuar.

*Drejtuese botimesh

Top Channel