“Nuk do ta fitojmë këtë luftë rraskapitëse”/ Kritikoi modelin ekonomik të Rusisë, bankieri rus jep dorëheqjen

Andrei Klepach, 67 vjeç, shef dhe ekonomist në Vnesheconombank (VEB), një nga bankat kryesore shtetërore të Rusisë, ka dhënë dorëheqjen pasi paralajmëroi publikisht për rreziqet e një lufte ekonomike dhe teknologjike shkatërruese me Perëndimin.

Lajmi u bë publik pasi The Moscow Times publikoi një deklaratë të Klepach të bërë në maj.

Sipas një miku të ekonomistit, i cili foli për projektin e pavarur The Bell, drejtori ekzekutiv i VEB, Igor Shuvalov, e shkarkoi Klepach “me urdhër të autoriteteve”. Një burim i dytë e lidhi drejtpërdrejt dorëheqjen me deklaratat publike të ekonomistit.

VEB, përmes një përfaqësuesi të cituar nga Vedomosti, deklaroi ndërkohë se Klepach dha dorëheqjen, pa dhënë shpjegime të mëtejshme.

Në qendër të çështjes janë deklaratat e Klepach gjatë një eventi të organizuar nga Bursa e Moskës. Ekonomisti vuri në pikëpyetje aftësinë e Rusisë për të përballuar një konfrontim afatgjatë me Ukrainën e mbështetur nga Perëndimi.

“Ne nuk do ta fitojmë garën në këtë luftë rraskapitëse”, paralajmëroi ai, duke vënë në dukje se ekonomia ukrainase, pavarësisht luftës, “po mbijeton”.

Sipas Klepach, Moska kishte këmbëngulur në iluzionin se ekonomia ukrainase do të shembej nën peshën e konfliktit.

“Ajo nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Kostot tona po rriten”, tha ai.

Ky ishte një vlerësim veçanërisht i ashpër për një ekonomist i cili për dymbëdhjetë vjet shërbeu si kryeekonomist i bankës kryesore shtetërore të Rusisë, një institucion i ngarkuar me financimin e projekteve strategjike të Kremlinit dhe me statusin e një “kompanie shtetërore zhvillimi”.

Klepach nuk vuri në dyshim vetëm qëndrueshmërinë financiare të luftës. Ai argumentoi gjithashtu se Rusia po humbiste konkurrencën globale teknologjike dhe ekonomike, jo vetëm ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, por, “në një farë kuptimi”, edhe ndaj Ukrainës.

Ky vlerësim merr një peshë të veçantë duke pasur parasysh varësinë në rritje të ekonomisë ruse nga shpenzimet publike dhe sektori i mbrojtjes.

Alexandra Prokopenko, bashkëpunëtore e lartë në Qendrën Carnegie, vuri në dukje se Klepach nuk ka pasur kurrë frikë të mbrojë qëndrimet e tij.

Sipas studiueses, largimi i tij nuk do të ndryshonte problemet strukturore të theksuara nga ekonomisti: rritje mezi mbi zero, një industri gjithnjë e më e ndarë midis sektorëve të favorizuar nga lufta dhe sektorëve në vështirësi, rënie të investimeve dhe rritje të shpenzimeve ushtarake.

Klepach është një nga makroekonomistët më të njohur të vendit. Përpara se t’i bashkohej VEB-së, ai kaloi rreth dhjetë vjet në Ministrinë e Zhvillimit Ekonomik, ku u përplas edhe me ministrin e atëhershëm Alexei Ulyukayev.

Largimi i tij nga banka shtetërore sinjalizon gjithashtu tolerancën e autoriteteve ruse për analizat ekonomike që vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e modelit të imponuar nga lufta.

Një tregues tjetër që e ndërlikon situatën vjen nga sistemi bankar. Bankat ruse po përshpejtojnë mbylljen e degëve fizike, të nxitura nga përhapja e shërbimeve online, por edhe nga nevoja për të ulur kostot në një kontekst të karakterizuar nga norma të larta interesi, inflacion, mungesë stafi dhe kërkesë më e dobët për kredi.

Sipas të dhënave nga Banka Qendrore e Rusisë, të cituara nga Izvestia, afërsisht 1,370 degë u mbyllën midis janarit dhe gushtit, shifra më e lartë për tetë muajt e parë të vitit në shtatë vjet.

Mesatarja është afërsisht 196 mbyllje në muaj, pothuajse dyfishi i numrit në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Nëse ky ritëm vazhdon, mbylljet mund të kalojnë 2,100 deri në fund të vitit 2026, një rekord i lartë.

Sberbank po udhëheq reduktimin e rrjetit të saj fizik, duke qenë përgjegjës për afërsisht 40% të mbylljeve, me gati 540 degë të mbyllura që nga fillimi i vitit.

Transformimi dixhital e shpjegon kryesisht këtë zhvillim: aplikacionet mobile dhe sistemet e pagesave të shpejta po lejojnë që gjithnjë e më shumë transaksione të zhvendosen jashtë degëve dhe të ulin kostot operative.

Por dixhitalizimi nuk është arsyeja e vetme. Normat e larta të interesit dhe kërkesa më e ulët për kredi po i bëjnë disa degë jofitimprurëse, ndërsa bankat po përballen me kostot e stafit dhe problemet e likuiditetit.

Megjithatë, jo të gjitha institucionet po ndjekin të njëjtën strategji. Alfa Bank planifikon të hapë 28 degë të reja deri në fund të vitit, ndërsa VTB dhe Dom.rf Bank synojnë të forcojnë praninë e tyre fizike.

Dy fenomenet, largimi i një ekonomisti që kishte vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e luftës dhe “racionalizimi” i rrjetit bankar, përshkruajnë, nga perspektiva të ndryshme, një ekonomi nën presion në rritje.

Mbylljet e degëve nuk janë në vetvete dëshmi e një krize, pasi migrimi drejt shërbimeve dixhitale është një proces global. Por në Rusi, ato po ndodhin brenda një konteksti të veçantë, të shënuar nga norma të larta interesi, vështirësi në tregun e punës dhe një përqendrim në rritje i burimeve në ekonominë e luftës.

Për këtë arsye, fjalët e Klepach fitojnë rëndësi politike, si dhe ekonomike. Çështja, sipas analizës së tij, nuk është thjesht se sa mund të shpenzojë Rusia për të zgjatur konfliktin, por sa kohë mund të mbajë një konkurrencë që përfshin njëkohësisht industrinë, teknologjinë, investimet dhe financat.

Fakti që ekonomisti u largua vetëm disa muaj pasi shprehu publikisht këto dyshime kërcënon ta kthejë parashikimin e tij në diçka edhe më domethënëse, jo zërin e një disidenti, por atë të një ekonomisti brenda sistemit, i cili ka përshkruar kostot e një lufte të destinuar të bëhet gjithnjë e më shumë një provë e qëndrueshmërisë ekonomike.

Top Channel