Princi George mbush 13 vjeç, familja mbretërore publikon portretin e ri të tij 22/07 16:06
Skema e ngjyrave
Madhësia e shkrimit
Shtetet e Bashkuara dhe Arabia Saudite pritet të shpallin një marrëveshje historike për bashkëpunim bërthamor, e cila do të zgjasë deri në 30 vjet dhe do t’u hapë rrugë kompanive amerikane të marrin pjesë në zhvillimin e industrisë bërthamore saudite.
Sipas planit, pas përfundimit të një studimi të përbashkët SHBA-Arabi Saudite, mbretëria mund të ndërtojë edhe një impiant për pasurimin e uraniumit në territorin e saj. Zyrtarisht, programi synon përdorimin paqësor të energjisë bërthamore, por ekspertët paralajmërojnë se kjo do ta afronte Arabinë Saudite me të ashtuquajturën “aftësi bërthamore prag”, që do t’i lejonte, nëse do të merrej një vendim politik, të kalonte në zhvillimin e një programi ushtarak në një kohë relativisht të shkurtër.
Për dekada me radhë, Uashingtoni ka kërkuar që partnerët e tij në Lindjen e Mesme të heqin dorë nga pasurimi vendas i uraniumit dhe ripërpunimi i karburantit bërthamor. Shembulli më i njohur është marrëveshja me Emiratet e Bashkuara Arabe në vitin 2009, ku Abu Dhabi pranoi të mos pasuronte uranium dhe lejoi kontrolle të zgjeruara nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA).
Ndryshe nga ai model, marrëveshja me Arabinë Saudite nuk përfshin dorëheqjen nga pasurimi i uraniumit dhe as nënshkrimin e Protokollit Shtesë të IAEA-së, çka ngre pikëpyetje për nivelin e mbikëqyrjes ndërkombëtare.
Administrata e Donald Trump argumenton se marrëveshja do të shoqërohet me mekanizma dypalësh kontrolli dhe verifikimi, të cilët, sipas saj, plotësojnë standardet amerikane për mospërhapjen e armëve bërthamore. Megjithatë, detajet e këtyre mekanizmave nuk janë bërë publike.
Marrëveshja shihet gjithashtu si kontradiktore me politikën amerikane ndaj Iranit. Për vite me radhë, SHBA ka ushtruar presion mbi Teheranin duke argumentuar se pasurimi i uraniumit mund të shërbejë si bazë për ndërtimin e armëve bërthamore. Tani, lejimi i një kapaciteti të ngjashëm për Arabinë Saudite pritet të përdoret nga Irani si argument për standarde të dyfishta.
Princi i Kurorës Mohammed bin Salman ka deklaruar më herët se nëse Irani siguron armë bërthamore, Arabia Saudite do të ndjekë të njëjtën rrugë “sa më shpejt të jetë e mundur”.
Marrëveshja ka ngritur shqetësime edhe në Izrael, i cili prej dekadash ka ruajtur epërsinë ushtarake dhe bërthamore në rajon. Analistët paralajmërojnë se zhvillimi i një infrastrukture saudite për pasurimin e uraniumit mund të nxisë edhe vende të tjera, si Turqia dhe Egjipti, të kërkojnë kapacitete të ngjashme.
Nga ana tjetër, marrëveshja ka një rëndësi të madhe ekonomike për SHBA-në. Kompani amerikane, si Westinghouse, pritet të përfitojnë kontrata me vlerë dhjetëra miliarda dollarë për ndërtimin e reaktorëve dhe infrastrukturës bërthamore saudite, ndërsa Uashingtoni synon të pengojë Riadin t’i drejtohet Kinës ose Rusisë për zhvillimin e programit të tij.
Ndryshe nga administrata e Joe Biden, e cila e kishte lidhur bashkëpunimin bërthamor me normalizimin e marrëdhënieve mes Arabisë Saudite dhe Izraelit, Donald Trump ka vendosur t’i trajtojë dy çështjet veçmas, duke e çuar përpara marrëveshjen pa kërkuar njohjen e menjëhershme të Izraelit nga Riadi.
Marrëveshja, e njohur si “Marrëveshja 123” sipas Aktit Amerikan të Energjisë Atomike, do t’i dërgohet Kongresit për shqyrtim. Edhe pse pritet të përballet me debat të fortë politik, aritmetika parlamentare e bën të vështirë bllokimin e saj.
Ekspertët vlerësojnë se marrëveshja nuk e shndërron menjëherë Arabinë Saudite në një fuqi bërthamore, por i jep asaj akses në teknologjinë më të ndjeshme të ciklit bërthamor, duke ndryshuar ekuilibrat strategjikë në Lindjen e Mesme dhe duke rritur frikën për një garë të re bërthamore në rajon.
Top Channel
