Politico: SHBA propozon garanci sigurie për Ukrainën të ngjashme me ato të NATO-s, optimizëm në Evropë për një marrëveshje paqeje

22/11/2026 11:15

Një valë optimizmi ka përfshirë disa kryeqytete evropiane, pasi ekipi negociator i presidentit amerikan Donald Trump ka propozuar garanci kolektive të sigurisë për Ukrainën, të ngjashme me ato që ofron NATO.

Propozimi shihet si një sinjal i mundshëm se Uashingtoni po ndryshon qasje ndaj Kievit, por njëkohësisht ngre pikëpyetje për kushtet që mund të kërkohen në këmbim të këtij angazhimi.

Sipas Politico, zyrtarët evropianë të përfshirë në bisedimet e paqes e konsiderojnë këtë zhvillim një hap të rëndësishëm diplomatik, veçanërisht pas shqetësimeve të vazhdueshme se Shtetet e Bashkuara mund të reduktonin mbështetjen për Ukrainën. Megjithatë, ata druhen se garancitë e propozuara mund të shoqërohen me lëshime të mëdha territoriale ose politike nga ana e Kievit.

Propozimi u prezantua javën e kaluar në Berlin nga Jared Kushner, dhëndri dhe i dërguari special i Trump, pas dy javësh diplomaci intensive. Kushner deklaroi se presidenti amerikan ishte i hapur për një marrëveshje të tillë dhe se edhe pala ruse dukej e gatshme ta pranonte. Megjithatë, ideja është kundërshtuar nga një zyrtar rus, ndërsa Vladimir Putin nuk e ka hedhur poshtë publikisht.

Një garanci e bazuar në Nenin 5 të NATO-s do të nënkuptonte se një sulm i ri ndaj Ukrainës do të aktivizonte një mekanizëm të përbashkët reagimi nga vendet garantuese. Kjo do të ndryshonte ndjeshëm arkitekturën e sigurisë për Kievin dhe do të synonte të pengonte një agresion të ri rus pas përfundimit të luftës.

Përfshirja e drejtpërdrejtë e Shteteve të Bashkuara do të ishte veçanërisht e rëndësishme, duke pasur parasysh fuqinë e tyre ushtarake. Nëse garancitë do të shoqëroheshin me angazhime të forta ligjore, politike dhe ushtarake, një sulm i ardhshëm rus mund të sillte edhe një përballje të drejtpërdrejtë me Uashingtonin.

Megjithatë, jo të gjithë në Evropë janë të bindur se propozimi është i mjaftueshëm. Një ndihmës i presidentit francez Emmanuel Macron e cilësoi lëvizjen amerikane si një hap në drejtimin e duhur, por argumentoi se zgjidhja më e besueshme do të ishte anëtarësimi i plotë i Ukrainës në NATO.

“Garancia më e fortë e solidaritetit mes aleatëve është padyshim Neni 5”, u shpreh ai, duke shtuar se një mbrojtje e barasvlershme me këtë nen duhet të shoqërohet me besueshmëri dhe angazhim konkret.

Ndryshimi i klimës politike në Evropë

Një nga arsyet pse disa kryeqytete evropiane e marrin seriozisht propozimin e Kushnerit është fakti se diskutimet për garanci të tilla sigurie kanë nisur prej muajsh në prapaskenë mes zyrtarëve amerikanë dhe evropianë.

Gjithashtu, janë zhvilluar bisedime për propozimin francez që Ukraina të bëhet anëtare e plotë e NATO-s. Megjithatë, kjo mundësi konsiderohet një vijë e kuqe për Moskën, e cila e ka kundërshtuar vazhdimisht zgjerimin e Aleancës drejt Ukrainës.

Një zyrtar evropian pranë negociatave tha se ka pasur përparim të dukshëm në diskutimet për garancitë e sigurisë dhe se tashmë ekziston një përputhje më e madhe qëndrimesh me Shtetet e Bashkuara.

Prioriteti i radhës është arritja e armëpushimeve të kufizuara në sektorin energjetik dhe në Detin e Zi. Këto çështje pritet të diskutohen në raundin e ardhshëm të negociatave mes Rusisë dhe Ukrainës, të ndërmjetësuara nga SHBA-ja.

Takimi nuk ka ende një datë zyrtare, por sipas zyrtarëve evropianë, ai mund të zhvillohet në Abu Dhabi pas festës së Falënderimeve në SHBA, më 26 nëntor. Pjesëmarrja e vendeve evropiane në këto bisedime konsiderohet thelbësore.

Zelensky kërkon sqarime për garancitë amerikane

Pavarësisht optimizmit diplomatik, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka shprehur rezerva për mënyrën se si do të funksiononte konkretisht një garanci sigurie e ngjashme me Nenin 5 të NATO-s.

Ai tha se nuk është e qartë nëse të gjitha palët e kuptojnë njësoj përmbajtjen e këtij angazhimi, duke ngritur veçanërisht çështjen e pranisë së trupave amerikane në territorin ukrainas.

“Çfarë do të thotë Neni 5? Që ka forca të partnerëve tuaj në territorin tuaj. Pra, pyetja ime është: Po ushtarët amerikanë?”, deklaroi Zelensky.

Ai shtoi se Ukraina do ta mirëpriste ngritjen e bazave ushtarake amerikane në vend, të ngjashme me ato që Uashingtoni ka në Lindjen e Mesme.

Ndërkohë, Polonia dhe vendet nordike e baltike mbeten ndër më skeptiket ndaj propozimit. Këto shtete, për shkak të afërsisë gjeografike dhe përvojës historike me Rusinë, kërkojnë garanci konkrete dhe të zbatueshme.

Një tjetër shqetësim lidhet me mundësinë që Kievi të detyrohet të bëjë lëshime të mëdha territoriale. Sipas raportimit, pala amerikane e ka pyetur Ukrainën nëse do të pranonte t’ia dorëzonte Rusisë të gjithë rajonin e Donbasit në këmbim të anëtarësimit të plotë në NATO.

Një marrëveshje e tillë do të nënkuptonte që Ukraina t’i dorëzonte Moskës edhe territore që ushtria ruse nuk ka arritur t’i pushtojë plotësisht me forcë.

Frika se garancitë mund të fshehin lëshime ndaj Rusisë

Përtej çështjes territoriale, në tryezën e negociatave është edhe rishikimi i arkitekturës së sigurisë në Evropë dhe marrëdhënieve mes NATO-s dhe Rusisë.

Kushner dhe bashkëpunëtorët e tij argumentojnë se sistemi i mëparshëm i sigurisë në Evropë ka dështuar të parandalojë luftën dhe se nevojitet një kuadër i ri për të shmangur konflikte të ngjashme në të ardhmen.

Disa vende evropiane janë të gatshme të diskutojnë këtë ide, por të tjera druhen se një proces i tillë mund t’i japë Moskës ndikim të tepruar mbi vendimet e sigurisë së kontinentit.

Gregoire Ross, nga instituti britanik Chatham House, paralajmëroi se garancitë e sigurisë mund të përdoren si pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë me Rusinë, në të cilën Ukraina do të humbiste Donbasin dhe NATO do të pranonte kufizime në praninë e saj ushtarake në Evropën Lindore.

Sipas tij, rreziku është që Ukraina të marrë një premtim për mbrojtje kolektive, ndërsa kushtet që do ta bënin këtë garanci të besueshme të dobësohen.

Trump kërkon marrëveshje para Krishtlindjeve

Një tjetër faktor që mund të ndikojë në negociata është presioni kohor. Sipas një zyrtari evropian, Donald Trump synon të arrijë një marrëveshje paqeje brenda javëve të ardhshme, mundësisht përpara Krishtlindjeve.

Zelensky u tha gazetarëve se pala amerikane dëshiron që procesi të përfundojë para festave të fundvitit.

Ndërkohë, disa udhëheqës evropianë që u takuan me Kushnerin dhe të dërguarin special Steve Witkoff në Berlin kanë shprehur shqetësimin se Uashingtoni mund të ushtrojë presion të madh ndaj Kievit për të pranuar një marrëveshje brenda një afati të shkurtër.

Megjithatë, sipas burimeve të përfshira në diskutime, ata u lehtësuan nga fakti se pala amerikane nuk u përpoq t’i detyronte Ukrainën dhe aleatët e saj të pranonin me nxitim kushtet e propozuara.

Marrëdhënia Trump-Putin, faktori që mund të ndryshojë gjithçka

Pavarësisht përparimit të raportuar në bisedime, evropianët mbeten të shqetësuar për marrëdhënien personale mes Donald Trump dhe Vladimir Putin.

Diplomatët evropianë kanë ndjekur me vëmendje edhe takimin e Trump me presidentin rus dhe atë kinez, Xi Jinping, në Shenzhen, ku u diskutua edhe për paqen dhe bashkëpunimin ndërkombëtar.

Pas kthimit në Uashington, Trump përsëriti se dëshiron të ruajë marrëdhënie të mira me Putinin, të cilin e cilësoi si mik.

“Ai do të donte shumë që lufta të mbaronte”, tha presidenti amerikan, duke iu referuar homologut të tij rus.

Kjo qasje vazhdon të krijojë pasiguri në Evropë, ku ekziston frika se marrëdhëniet personale mes dy liderëve mund të ndikojnë në vendimet për të ardhmen e Ukrainës.

Në fund, pavarësisht optimizmit të krijuar nga propozimi për garancitë e sigurisë, diplomatët evropianë e dinë se vendimet përfundimtare të politikës amerikane do të varen nga Donald Trump dhe qëndrimi i tij ndaj Vladimir Putinit.

Një zyrtar evropian i përfshirë në kontaktet diplomatike e përmblodhi këtë shqetësim me fjalët: “Është krijuar një precedent. Dhe nuk ishte i mirë.”

Top Channel