The Guardian: “Dominoja” zgjedhore kërcënon ta trondisë BE-në nga themelet, roli vendimtar i Francës dhe ngritja e së djathtës ekstreme

22/11/2026 12:53

Një valë zgjedhjesh në disa prej vendeve më të rëndësishme të Evropës gjatë 13 muajve të ardhshëm mund të ndryshojë ndjeshëm ekuilibrat politikë në Bashkimin Evropian.

Partitë nacionaliste dhe të ekstremit të djathtë po fitojnë gjithnjë e më shumë mbështetje, duke rritur mundësinë e krijimit të një blloku euroskeptik që mund të vërë në vështirësi vendimmarrjen në Bruksel.

Sipas një analize të publikuar nga The Guardian, Evropa po hyn në një periudhë zgjedhore vendimtare, e cila mund të përcaktojë drejtimin politik të Unionit për vitet e ardhshme. Në qendër të vëmendjes janë zgjedhjet në Spanjë, Francë, Poloni dhe Itali, ku forcat nacionaliste synojnë të marrin ose të konsolidojnë pushtetin.

Gara të rëndësishme priten gjithashtu në Greqi, Estoni, Finlandë dhe Sllovaki, ndërsa në Gjermani do të zhvillohen zgjedhje rajonale.

Shqetësimi kryesor nuk është domosdoshmërisht shpërbërja e Bashkimit Evropian, por dobësimi gradual i tij dhe rreziku që përplasjet politike mes qeverive anëtare të paralizojnë vendimmarrjen për çështje strategjike, si financimi i Ukrainës, mbrojtja evropiane, zgjerimi i BE-së dhe integrimi ekonomik.

Spanja, Franca, Polonia dhe Italia në qendër të garës

Cikli zgjedhor pritet të nisë më 29 nëntor në Spanjë, ku kryeministri socialist Pedro Sanchez përballet me mundësinë e humbjes së pushtetit përballë Partisë Popullore konservatore dhe forcës së ekstremit të djathtë Vox. Këto dy parti kanë bashkëpunuar tashmë në disa rajone të vendit, duke shtuar presionin mbi qeverinë aktuale.

Një tjetër garë me rëndësi të veçantë do të zhvillohet në Francë, ku Marine Le Pen, udhëheqësja e Tubimit Kombëtar, shihet si një nga favoritet kryesore për presidencën. Sipas analizës, ajo gëzon një epërsi të konsiderueshme në sondazhe përballë Jean-Luc Mélenchon dhe forcave të fragmentuara të qendrës politike.

Ndërkohë, në Poloni, partitë nacionaliste po rrisin ndikimin e tyre dhe, nëse bashkojnë mbështetjen elektorale, mund të kërcënojnë koalicionin qeverisës proevropian të Donald Tusk.

Në Itali, kryeministrja Giorgia Meloni synon të sigurojë një mandat të dytë në zgjedhjet që pritet të mbahen përpara fundit të vitit 2027. Megjithatë, ajo po përballet edhe me presion nga forca politike më radikale e Roberto Vannacci-t, e njohur si E ardhmja Kombëtare.

Rritja e së djathtës radikale dhe pakënaqësia ndaj partive tradicionale

Forcimi i partive nacionaliste vjen në një kohë kur mbështetja e qytetarëve për vetë Bashkimin Evropian mbetet e lartë. Sipas të dhënave të cituara nga The Guardian, 74% e evropianëve besojnë se vendi i tyre përfiton nga anëtarësimi në BE, një nivel rekord.

Megjithatë, pothuajse një në katër votues mbështet tashmë partitë e ekstremit të djathtë, një shifër që është rritur pothuajse pesëfish që nga mesi i viteve 1990.

Ndër faktorët që kanë ndikuar në këtë ndryshim përmenden stagnimi ekonomik, masat shtrënguese, plakja e popullsisë dhe presioni mbi financat publike, të cilat kanë dobësuar besimin te partitë tradicionale të qendrës së majtë dhe të qendrës së djathtë.

Në të njëjtën kohë, emigracioni, tranzicioni i gjelbër, mbështetja për Ukrainën dhe globalizimi janë kthyer në çështje kryesore të përplasjes politike. Analiza përmend gjithashtu ndikimin e dezinformimit rus dhe mbështetjen e hapur të administratës Trump për partitë që e cilësojnë veten si patriotike.

Franca, pika më kritike për të ardhmen e BE-së

Një ndryshim i rëndësishëm mund të ndodhë në Këshillin Evropian, ku aktualisht vetëm tre nga 27 drejtuesit e vendeve anëtare vijnë nga e majta politike.

Nëse partitë nacionaliste dhe euroskeptike fitojnë zgjedhjet në Francë, Spanjë dhe Poloni, ato mund të krijojnë një grup të fuqishëm aleatësh, të aftë për të penguar vendime të rëndësishme në nivel evropian.

Çështjet më të ndjeshme do të ishin buxheti i BE-së, ndihma financiare dhe ushtarake për Ukrainën, zgjerimi i Unionit, si dhe bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes, energjisë, financave dhe teknologjisë.

Shkencëtarja politike Natalie Tocci paralajmëron se ky cikël zgjedhor mund të ndryshojë në mënyrë dramatike fytyrën e Evropës, duke sjellë një dobësim të brendshëm të projektit evropian.

Megjithatë, gara në Francë shihet si më vendimtarja. Programi politik i Marine Le Pen parashikon uljen me 11 miliardë euro të kontributit francez në buxhetin e BE-së, organizimin e një referendumi kushtetues për t’i dhënë përparësi ligjit francez ndaj atij evropian, si dhe moszbatimin e disa rregullave të tregut të përbashkët.

Mujtaba Rahman, nga Grupi Eurasia, vlerëson se Franca ka një peshë shumë më të madhe në Bashkimin Evropian sesa Hungaria. Për këtë arsye, një presidencë e mundshme e Le Pen mund të përbënte një sfidë shumë më serioze për strukturën dhe funksionimin e Unionit.

Një nga pasojat e para mund të jetë bllokimi i ndihmës së mëtejshme evropiane për Ukrainën, nëse krijohet një aleancë e qëndrueshme mes udhëheqësve euroskeptikë. Edhe qëndrimi i Giorgia Melonit mund të ndryshojë, nëse ajo siguron më shumë aleatë politikë në Këshillin Evropian dhe nuk ka më të njëjtën nevojë për të ruajtur një linjë të moderuar ndaj Brukselit.

A rrezikon Evropa të humbasë aftësinë për të vepruar së bashku?

Analiza e The Guardian e krahason situatën aktuale me vitin 1998, kur shumica e qeverive evropiane drejtoheshin nga forca proevropiane të qendrës së majtë dhe Bashkimi Evropian ndodhej në një periudhë zgjerimi dhe rritjeje ekonomike.

Pothuajse tri dekada më vonë, orientimi politik i kontinentit duket se po ndryshon në drejtim të kundërt.

Stefan Lehne, nga Carnegie Europe, e konsideron ciklin e ardhshëm zgjedhor si një provë vendimtare për qëndrueshmërinë e Bashkimit Evropian. Sipas tij, rritja e ndikimit të së djathtës radikale nuk do të thotë domosdoshmërisht shpërbërjen e Unionit, por mund ta bëjë atë të paaftë për t’u përshtatur me sfidat e reja ndërkombëtare.

Rreziku më i madh, sipas analistëve, është që përplasjet mes qeverive dhe pamundësia për të marrë vendime të përbashkëta ta dobësojnë gradualisht Evropën, duke i ulur peshën politike dhe ndikimin në arenën ndërkombëtare.

Top Channel