Kosta Rika sot në zgjedhje për presidentin e ri, kandidatja e partisë në pushtet favorite e qartë 01/02 08:55
Përveç një surprize të minutës së fundit, marrëveshja e fundit e mbetur për kontrollin e armëve bërthamore midis SHBA-së dhe Rusisë do të skadojë brenda pak ditësh – sikur të mos kishte ndodhur asgjë.
Traktati i Ri START, i cili po lëkundet, skadon të enjten, më 5 shkurt, duke zmadhuar rrezikun e përhapjes bërthamore, në një sfond global më të paqëndrueshëm se kurrë.
Dhe, deri në këtë pikë, si rusët ashtu edhe amerikanët kanë mbajtur një kontroll të rreptë mbi faktin nëse do të ketë një vazhdim dhe çfarë do të jetë ai. Traktati, i nënshkruar në vitin 2010, ishte një shtyllë e marrëveshjeve të çarmatimit midis Moskës dhe Uashingtonit. Ai përcaktonte që secila palë do të kufizonte arsenalin e saj në 1,550 koka bërthamore të dislokuara, 800 raketa lëshuese dhe bombardues strategjikë, dhe madje edhe mekanizma verifikimi. Por inspektimet u pezulluan në vitin 2023 për shkak të luftës në Ukrainë.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e quajti zgjatjen e traktatit për një vit një “ide të mirë”, siç sugjeroi homologu i tij rus, Vladimir Putin, në shtator. Por Uashingtoni nuk iu përgjigj kurrë zyrtarisht propozimit rus.
Në korrik, republikani deklaroi se kur “kufizimet” mbi armët bërthamore “të mbarojnë, e gjithë bota do të ketë një problem të madh”.
Pastaj ai e habiti botën duke njoftuar, pak para se të takohej me homologun e tij kinez, Xi Jinping , në Korenë e Jugut në fund të tetorit, dëshirën e tij që SHBA-të të rifillojnë testimet e armëve bërthamore – diçka që e justifikoi duke cituar “programet e testimit” të vendeve të tjera. I pyetur nga AFP në lidhje me këtë çështje, një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se “Presidenti Trump do të vendosë për rrugën që duhet të ndjekim për kontrollin e armëve bërthamore në afatin e tij kohor”. Zyrtari, i cili foli në kushte anonimiteti, tha se republikani “dëshiron të ruajë kufizimet e vendosura mbi armët bërthamore dhe të përfshijë Kinën në negociatat për kontrollin e armëve”. Negociatat për të rinovuar traktatin mbetën të bllokuara gjatë gjithë mandatit të parë të Donald Trump (2017-2021); presidenti amerikan kishte kërkuar tashmë që Kina të përfshihej në një marrëveshje për kontrollin e armëve. Por, thotë Daryl Kimball , drejtor ekzekutiv i Shoqatës së Kontrollit të Armëve me seli në Uashington, ndërsa Presidenti Trump “duket se po lëviz instinktivisht në drejtimin e duhur për këtë çështje, ai ende nuk ka (…) zbatuar një strategji koherente”.
Rusët po presin
Sulmet e SHBA-së ndaj objekteve bërthamore iraniane në verën e vitit 2025, testimi i një rakete të re ruse me energji bërthamore, Burevestnik , dhe rritja e shpejtë e arsenalit bërthamor të Kinës, përbëjnë panoramën që u errësua vitin e kaluar – dhe viti 2026 nuk filloi me ogur më të mirë, theksojnë vëzhguesit. Bota tani “përballet me rrezikun e përhapjes bërthamore” për shkak të “shpërbërjes së kuadrit ligjor për kontrollin e armëve”, paralajmëroi Ministri i Jashtëm francez Jean-Noel Barrot në fillim të vitit. “Është e qartë se traktati (New START) po i vjen fundi”, thotë Alexander Khramchikin , një analist ushtarak rus, duke kujtuar se sa shumë prej tij ka mbetur tashmë e pazbatuar. “Ky është vetëm një formalitet bosh që do të pushojë së ekzistuari”, shton ai.
Çfarë do të bëjnë rusët dhe amerikanët pasi të skadojë teksti, mes negociatave për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë?
Vasily Kachin, drejtor i Qendrës për Studime Evropiane dhe Ndërkombëtare në Shkollën e Lartë të Ekonomisë, beson se amerikanët “po heshtin në mënyrë që askush të mos mund të përgatitet për atë që do të bëjnë”. Rusët po presin të shohin se çfarë do të bëjnë amerikanët, shton ai, veçanërisht nëse do ta përdorin fundin e traktatit për të zhvilluar koka bërthamore shtesë – diçka që Moska e ka kthyer në të njëjtën mënyrë.
“Nëse amerikanët nuk marrin ndonjë masë të papritur (…) Rusia ndoshta do të kufizohet në pritje, vëzhgim dhe mosthënie”, vlerëson ai. SHBA-të u tërhoqën në vitin 2019 nga një tjetër traktat çarmatimi që kishin lidhur në vitin 1987 me Rusinë – ose më saktë me BRSS-në në atë kohë – mbi armët bërthamore me rreze të mesme veprimi (INF). Një datë tjetër e rëndësishme për t’u ndjekur: konferenca për të shqyrtuar Traktatin për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT), gurthemeli i arkitekturës së sigurisë bërthamore, në prill në Nju Jork, e cila gjithashtu rrezikon të përfundojë në një dështim diplomatik, paralajmërojnë ekspertët.
Top Channel
