Vaji i lashtë që premton mrekulli në mediat sociale, kur ai bëhet i rrezikshëm?

29/08/2025 09:26

Nëse hapni TikTok ose Instagram sot, ka të ngjarë të shihni një sërë videosh të panumërta që lavdërojnë vajin e ricinit.

Disa e konsumojnë atë për të luftuar kapsllëkun, të tjerë e aplikojnë me shpresën për të zbërthyer dhjamin, ndërsa nuk ka mungesë të atyre që betohen se i bën flokët dhe qerpikët të rriten më gjatë.

Por sa nga këto pretendime (mbresëlënëse) kanë një bazë shkencore?

Vaji i ricinit nuk është thjesht i ri. “Është një nga ilaçet më të vjetra”, thotë Stefan Offermanns, profesor i farmakologjisë në Universitetin Goethe dhe drejtor i Institutit Max Planck për Kërkime të Zemrës dhe Mushkërive, sipas National Geographic.

Vaji nga farat e bimës së ricinit u gjet në varret egjiptiane që datojnë rreth vitit 4000 para Krishtit, ndërsa në tekstet mjekësore shfaqet si një trajtim për sëmundjet e lëkurës dhe të syve – madje edhe si një mjet për të nxitur lindjen.

Që atëherë, shkenca ka konfirmuar të paktën një përdorim: Vaji i ricinit vepron si një laksativ i fuqishëm. Dr. Offermanns studioi se si acidi ricinoleik (përbërësi i tij kryesor) stimulon receptorin EP3, duke shkaktuar tkurrje në zorrë, por edhe në qafën e mitrës. Ky veprim shpjegon si lehtësimin e kapsllëkut ashtu edhe fuqinë e tij për të nxitur lindjen.

Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e ka miratuar vajin e ricinit vetëm si laksativ. Për induksionin e lindjes, provat shkencore janë të paqarta dhe nuk është miratuar. Megjithatë, ekspertët sot nuk e rekomandojnë atë as për kapsllëk, pasi ka laksativë më efektivë me më pak efekte anësore, të tilla si të përziera dhe të vjella. Përveç kësaj, abuzimi mund të çojë në inflamacion dhe dëmtim të zorrëve.

Dhjami i “zhdukur”

Në rrjetet sociale flitet shumë se fërkimi i vajit të ricinit në bark do të djegë dhjamin dhe do të “detoksifikojë” trupin tuaj. “Për fat të keq, shumica e këtyre pretendimeve janë thjesht anekdotike, pa bazë shkencore”, thotë Lindsey Wohlford, një dietologe e regjistruar.

Vaji i ricinit, shpjegon ai, nuk absorbohet përmes lëkurës në një mënyrë që ndikon në organet e brendshme. Prandaj, ai nuk mund të tresë yndyrën ose të “shërojë” tumoret, siç pretendojnë disa.

Si hidratues, vaji i ricinit mund të ketë një vend në kujdesin e lëkurës. “Përfitimi më i madh është hidratimi”, vëren Nina Botto, një profesoreshë e asociuar e dermatologjisë në Universitetin e Kalifornisë. Ai gjithashtu ka veti të buta antimikrobike dhe është më pak irritues se vajrat e tjerë.

Megjithatë, në lëkurën e prirur ndaj akneve, mund të bllokojë poret dhe ta përkeqësojë gjendjen. Në të njëjtën kohë, nuk ka prova që zvogëlon rrudhat ose ka efekte anti-plakje.

Një praktikë tjetër e zakonshme është përdorimi i tij në sy për të përmirësuar shikimin ose për t’i bërë qerpikët më të gjatë. Ekspertët janë të qartë: “Nuk ka prova që vaji i ricinit mund të ndihmojë me probleme si glaukoma ose të përmirësojë shikimin”, thotë Saba Al-Hashimi, një profesoreshë e asociuar e oftalmologjisë në UCLA.

Në fakt, aplikimi i vajit josteril direkt në sy mund të shkaktojë infeksione serioze. Disa grupe kërkimore po e shqyrtojnë vajin e ricinit si një përbërës në pikat speciale për sytë e thatë, por këto janë produkte rreptësisht mjekësore dhe jo “ilaçe shtëpiake”.

Pavarësisht idesë së përhapur se është një “mrekulli natyrore”, vaji i ricinit ka përdorime shumë të kufizuara, të provuara shkencërisht. Është një laksativ i fuqishëm, por me efekte anësore të konsiderueshme, dhe mund të ketë një vend në produktet e specializuara për sytë ose lëkurën. Çdo gjë tjetër, nga humbja e yndyrës deri te anti-plakja, mbetet një mit. Prandaj, në çdo rast, është gjithmonë më e sigurt të konsultoheni me mjekun tuaj para se ta përdorni, veçanërisht nëse jeni duke marrë ilaçe.

Top Channel