Sulmet me dronë rusë e kthejnë Detin e Zi në një nga korridoret detare më të rrezikshme në botë

Sulmet me dronë rusë ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi janë intensifikuar ndjeshëm javët e fundit, duke shkaktuar viktima në mesin e ekuipazheve civile dhe duke vënë në rrezik transportin detar në një nga korridoret më të rëndësishme tregtare të rajonit, shkruan CNN.

Sipas të dhënave të shërbimeve të monitorimit detar dhe autoriteteve të Rumanisë e Bullgarisë, të paktën 30 detarë kanë humbur jetën ose rezultojnë të zhdukur gjatë valës së fundit të sulmeve.

Objektivi i Moskës, sipas vlerësimeve të burimeve të sigurisë dhe transportit detar, është të pengojë tregtinë përmes porteve ukrainase, të cilat shërbejnë si pikënisje për pothuajse të gjitha eksportet e drithërave të Ukrainës.

Megjithatë, shqetësimi kryesor është se disa prej sulmeve kanë ndodhur pranë ose brenda ujërave territoriale të Rumanisë dhe Bullgarisë, duke e shtrirë rrezikun edhe në afërsi të kufijve të NATO-s.

Anijet tregtare në shënjestër të dronëve

Në sulmet e fundit, Rusia ka përdorur një kombinim dronësh ajrorë dhe detarë, përfshirë modele të reja me motor reaktiv, të cilat janë më të shpejta dhe më të vështira për t’u neutralizuar. Disa prej tyre kanë gjithashtu aftësinë për të goditur objektiva në lëvizje.

Një nga incidentet më të fundit ndodhi javën e kaluar, kur tre dronë goditën anijen me kontejnerë Contship Jet, ndërsa ajo po i afrohej një porti rumun. Pamjet e filmuara nga një avion francez mbikëqyrjeje tregojnë një dron detar që i afrohet anijes përpara se ajo të anonte rëndë dhe të fundosej. Në momentin e sulmit, anija ndodhej vetëm 25 kilometra larg bregdetit bullgar.

Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, ka deklaruar se intensifikimi i sulmeve po e kthen Detin e Zi në një zonë të rrezikshme për transportin detar civil.

Dhjetëra viktima dhe anije të fundosura

Fushata e fundit e sulmeve nisi në fillim të tetorit. Anija Alfa Watan, me pronësi turke, e cila po udhëtonte nga Egjipti drejt portit rumun të Sulinës, u godit nga dronë ajrorë dhe detarë. Si pasojë, humbën jetën nëntë anëtarë sirianë të ekuipazhit dhe një shtetas egjiptian, ndërsa anija u fundos.

Gjashtë ditë më vonë, një tjetër tragjedi ndodhi me anijen HS Dignity, e goditur pranë brigjeve bullgare. Njëmbëdhjetë anëtarë të ekuipazhit humbën jetën, shumica prej tyre shtetas sirianë.

Sipas aktivistit sirian për të drejtat e detarëve, Mohammad Hajjouz, pas goditjes së parë ekuipazhi vuri re një mjet detar pa pilot që po afrohej drejt anijes.

Për shkak të detit të trazuar, disa marinarë u detyruan të hidheshin në ujë, pasi nuk arritën të lëshonin plotësisht varkat e shpëtimit.

Më 15 tetor, katër anije të tjera tregtare u vunë në shënjestër. Sipas ministres së Jashtme rumune, Oana-Silvia Toiu, sulmet ndodhën edhe brenda ujërave territoriale dhe zonës ekonomike ekskluzive të Rumanisë, duke shkaktuar tetë viktima të tjera.

Dy cisterna kimike, Wine Trader dhe Yara J, u përfshinë nga flakët pas goditjeve pranë kanalit të Sulinës, që lidh Detin e Zi me lumin Danub.

Në anijen Wine Trader, e goditur nga tre dronë sipas operatorit të saj, humbën jetën gjashtë shtetas beninas dhe një shtetas rus.

NATO përballet me rrezikun pranë kufijve të saj

Zhvillimet kanë shtuar shqetësimin mes vendeve anëtare të NATO-s. Sekretari i Përgjithshëm i Aleancës, Mark Rutte, ka deklaruar se NATO ka forcuar praninë e saj përgjatë krahut lindor, në përgjigje të kërcënimeve në rritje.

Bullgaria ka kërkuar vendosjen e avionëve luftarakë dhe sistemeve kundër dronëve nga NATO, ndërsa po shqyrton edhe përfshirjen në një nismë të përbashkët të Aleancës për mbrojtjen kundër dronëve.

Ndërkohë, Rumania ka shtuar patrullimet ajrore me avionë F-16 përgjatë bregdetit. Në fund të tetorit, një prej tyre rrëzoi dy dronë rusë të gjeneratës së fundit mbi ujërat territoriale rumune.

Bukureshti ka njoftuar gjithashtu përshpejtimin e investimeve në sistemet e mbikëqyrjes dhe pajisjet për zbulimin e neutralizimin e minave dhe dronëve në Detin e Zi.

Pavarësisht këtyre masave, kompanitë e transportit detar vazhdojnë të përballen me pasiguri të lartë. Trafiku drejt porteve ukrainase ka rënë ndjeshëm, ndërsa kostot e sigurimit të anijeve janë rritur.

Rrezikohet eksporti i drithërave dhe siguria ushqimore globale

Pasojat e sulmeve nuk kufizohen vetëm te siguria detare. Ato mund të ndikojnë drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të ushqimeve.

Rreth 90% e eksporteve bujqësore të Ukrainës transportohen përmes Detit të Zi. Vendi furnizon tregjet botërore me rreth 15% të eksporteve globale të misrit dhe 10% të eksporteve të grurit, ndërsa është eksportuesi kryesor në botë i vajit të lulediellit.

Ministri i Jashtëm gjerman, Johann Wadephul, e ka cilësuar Detin e Zi si një hapësirë jetike për sigurinë ushqimore globale, duke paralajmëruar se sulmet ruse po kërcënojnë lirinë e lundrimit dhe furnizimin me produkte bazë.

Ndërkohë, Komiteti i Përbashkët i Luftës, i cili vlerëson rreziqet për tregun e sigurimeve në Londër, ka zgjeruar zonat e konsideruara me rrezik të lartë për të përfshirë pothuajse të gjithë rajonin e Detit të Zi, me përjashtim të ujërave territoriale të Turqisë, Rumanisë, Bullgarisë dhe Gjeorgjisë.

Administrata amerikane e Donald Trumpit ka kritikuar sulmet ndaj anijeve tregtare nga të dyja palët. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se edhe anije që transportonin naftë për kompani amerikane janë goditur gjatë sulmeve ukrainase, duke shtuar se nuk beson se Ukraina i kishte shënjestruar ato qëllimisht.

Kërkohet prani më e madhe e NATO-s

Ekspertët e sigurisë argumentojnë se NATO dhe vendet e rajonit duhet të forcojnë mbrojtjen kundër dronëve, si dhe praninë ajrore dhe tokësore në Rumani e Bullgari.

Sipas Dimitar Bechev, drejtor i Programit Dahrendorf në Kolegjin St Antony të Universitetit të Oksfordit, Turqia, Rumania dhe Bullgaria mund të bëjnë më shumë për të garantuar lirinë e lundrimit në Detin e Zi.

Nga ana tjetër, analisti David Axe vlerëson se Ukraina dhe Rusia po i shkaktojnë dëme njëra-tjetrës pa arritur të sigurojnë ndonjë avantazh të qëndrueshëm.

Ndërkohë, pasojat po i vuajnë kryesisht ekuipazhet civile dhe kompanitë e transportit detar. Me sulmet që po afrohen gjithnjë e më shumë pranë ujërave të vendeve të NATO-s, Deti i Zi po shndërrohet në një zonë me rrezik të lartë jo vetëm për palët në konflikt, por edhe për tregtinë ndërkombëtare dhe sigurinë ushqimore globale.

Top Channel