Investigimi i Financial Times, si bankierët rusë anashkaluan sanksionet evropiane gjatë luftës në Ukrainë dhe fituan 9 milionë euro

Sipas dokumenteve të shqyrtuara nga Financial Times, këto transaksione mund t’u kenë sjellë atyre një fitim total prej më shumë se 9 milionë eurosh.

Pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia dhe vendosjes së sanksioneve perëndimore, shumë bono në valutë të huaj të kompanisë shtetërore ruse Gazprom mbetën të bllokuara në Evropë dhe humbën ndjeshëm nga vlera. Disa prej tyre tregtoheshin me rreth gjysmën e vlerës së tyre fillestare. Për të ndihmuar investitorët rusë, presidenti Vladimir Putin nxori një dekret që lejonte zëvendësimin e këtyre bonove evropiane me bono të reja në Rusi, me vlerën e plotë nominale.

Drejtuesit e Gazprombank në Luksemburg e panë këtë si një mundësi fitimi. Ata morën kredi personale prej miliona eurosh dhe filluan të blinin bono të Gazprom që në Evropë shiteshin me çmime shumë më të ulëta. Më pas, këto bono i shkëmbyen në Rusi me letra me vlerë që kishin vlerën e plotë. Sipas dokumenteve, katër drejtuesit kryen më shumë se 50 transaksione, ndërsa fitimi i tyre i mundshëm llogaritet në mbi 9 milionë euro.

Transaksionet ngritën pyetje serioze në lidhje me respektimin e sanksioneve të BE-së dhe përdorimin e mundshëm të informacionit të brendshëm. Ekspertë ligjorë dhe ekonomikë, si dhe disa zyrtarë evropianë, shprehën dyshime se drejtuesit mund të kishin pasur informacion paraprak për bonot që do të zëvendësoheshin.

Katër drejtuesit duket se vepronin në mënyrë të koordinuar. Ata shpesh blinin të njëjtën sasi të të njëjtave bono në të njëjtën ditë, përpara se Gazprom të njoftonte zyrtarisht se ato do të mund të zëvendësoheshin. Problemi ishte se Gazprom zakonisht jepte shumë pak kohë për këto shkëmbime, duke hapur periudha prej rreth dy javësh.

Kjo bëri që disa zyrtarë të dyshonin se transaksionet nuk mund të ishin realizuar në mënyrë kaq të saktë pa pasur informacion paraprak. Një zyrtar evropian i informuar mbi rastin deklaroi se situata dukej si shmangie e sanksioneve dhe sugjeroi se çështja duhej të hetohej penalisht në Luksemburg.

Megjithatë, Gazprombank Luxembourg mohoi çdo shkelje. Banka deklaroi se kishte respektuar ligjet dhe rregulloret e BE-së dhe të Luksemburgut dhe se nuk kishte kryer shkelje të sanksioneve. Edhe Dmitry Derkach, ish-drejtor i bankës dhe personi që nisi këto transaksione, mohoi çdo veprim të paligjshëm.

Në vitin 2022, vlera e bonove të Gazprom në valutë të huaj ra ndjeshëm. Sanksionet ndaj sistemit financiar rus e bënë më të vështirë pagesën e interesave ndaj kreditorëve dhe shumë prej këtyre bonove praktikisht u bllokuan.

Për ta zgjidhur këtë problem, Kremlini lejoi që investitorët të zëvendësonin bonot evropiane me letra të reja me vlerë në Rusi, të tregtueshme në rubla dhe me vlerën e tyre nominale. Diferenca mes çmimit të tyre në Evropë dhe vlerës së tyre pas zëvendësimit ishte shumë e madhe. Kjo krijoi një mundësi të jashtëzakonshme për fitim.

Ekspertë të sistemit financiar perëndimor e konsideruan këtë situatë të rrezikshme, pasi krijonte mundësi për abuzime dhe përfitime të padrejta nga personat që mund të kishin informacion më të mirë se pjesëmarrësit e tjerë në treg.

Dmitry Derkach udhëtoi në Moskë në qershor 2022 dhe, pas kthimit në Luksemburg, hapi një llogari personale në Gazprombank. Kjo ishte në kundërshtim me politikën e brendshme të bankës, e cila nuk lejonte që punonjësit të kishin llogari personale në këtë mënyrë. Ai mori gjithashtu një kredi personale nga selia e Gazprombank në Moskë.

Më 5 korrik 2022, Putin firmosi dekretin që krijonte programin e shkëmbimit të bonove. Vetëm nëntë ditë më vonë, Derkach filloi të blinte bono të Gazprom.

Blerja e tij e parë ishte në vitin 2024. Ai pagoi rreth 65,000 euro për një obligacion me vlerë nominale prej 150,000 eurosh. Kur u zëvendësua në Rusi në dhjetor, Derkach mund të kishte realizuar një fitim prej rreth 85,000 eurosh, nëse do ta kishte shitur me vlerën e plotë.

Problemi ishte se në momentin e blerjes Gazprom ende nuk kishte njoftuar se ky obligacion do të zëvendësohej. Njoftimi u bë disa muaj më vonë. Për këtë arsye, ish-zëvendësguvernatori i Bankës Qendrore të Rusisë, Sergei Alekseenko, tha se rreziku i një blerjeje të tillë ishte shumë i lartë dhe se koha e transaksionit mund të tregonte se Derkach kishte pasur informacion ose lidhje me drejtues në Moskë. Derkach e mohoi këtë interpretim dhe iu referua faktit se hetimi i autoriteteve të Luksemburgut nuk kishte gjetur shkelje të rëndësishme.

Në shtator, edhe tre drejtues të tjerë të Gazprombank Luxembourg, Sergei Nekrasov, Sergei Belousov dhe Pavel Bolshakov filluan të blinin bono të nënvlerësuara.

Katër drejtuesit duket se kërkonin në mënyrë aktive bono që mund të zëvendësoheshin. Ata blenë katër specifike dhe të gjitha u zëvendësuan deri në fund të vitit.

Në një rast, katër bankierët filluan të blinin një obligacion në dollarë në fund të shtatorit. Gazprom njoftoi zëvendësimin e tij më 7 tetor, ndërsa afati për shkëmbimin përfundonte më 24 tetor. Në Evropë, obligacioni tregtohej me rreth 50% të vlerës, ndërsa letra e re në Rusi rikuperoi vlerën e plotë dhe më vonë arriti deri në 120% të saj.

Sipas një burimi të cituar nga Financial Times, do të ishte shumë e vështirë të gjendeshin dhe të bliheshin këto bono brenda një kohe kaq të shkurtër pa pasur informacion paraprak.

Nga korriku deri në nëntor, katër drejtuesit morën transferta me vlerë më shumë se 17 milionë euro, pas konvertimit nga rubla, dhe i përdorën këto fonde për dhjetëra blerje. Përllogaritjet tregojnë se fitimi i mundshëm total i tyre kalonte 9 milionë euro.

Drejtues të tjerë të Gazprombank Luxembourg ishin në dijeni të transaksioneve. Kreu i bankingut privat, Dmitry Galkin, shkroi në një email se katër drejtuesit kishin marrë kredi personale dhe kishin blerë Eurobono të ndryshme të Gazprom.

Disa punonjës të bankës ngritën shqetësime për mundësinë e tregtimit me informacion të brendshëm. Të tjerë i mbrojtën transaksionet, duke argumentuar se kushtet dhe rreziqet ishin të njëjta për të gjithë klientët dhe se nuk ishte identifikuar përdorim i informacionit të brendshëm apo manipulim i tregut.

Pas një hetimi të brendshëm në fund të vitit 2022, banka e ndërpreu këtë aktivitet. Nuk dihet nëse drejtuesit vazhduan të kryenin transaksione të ngjashme përmes institucioneve të tjera financiare.

Pas një ankese, autoriteti financiar i Luksemburgut (CSSF), kontrolloi bankën në mars 2023. Hetimi zbuloi se banka kishte shkelur rregullat e veta të brendshme, pasi punonjësit nuk duhej të kishin mundësi të hapnin llogari personale.

Gjithashtu, katër drejtuesit nuk kishin kaluar kontrollet e kërkuara, edhe pse konsideroheshin klientë me rrezik të lartë. Megjithatë, CSSF nuk gjeti shkelje të tjera të paligjshme dhe nuk vendosi gjoba.

Gazprombank deklaroi se kishte bashkëpunuar plotësisht me autoritetet dhe kishte ofruar të gjithë informacionin e kërkuar.

Një nga çështjet kryesore lidhet me National Settlement Depository (NSD), një institucion i rëndësishëm i sistemit financiar rus, i cili merret me transaksionet e bonove dhe ishte subjekt i sanksioneve të BE-së.

Sanksionet evropiane ndalojnë individët dhe subjektet brenda BE-së të kryejnë transaksione që drejtpërdrejt ose tërthorazi mund të rezultojnë në pagesa ndaj NSD-së. Sipas njoftimeve të Gazprom, NSD ishte përfshirë në procesin e shlyerjes së shkëmbimeve të bonove.

Për këtë arsye, ekspertët ligjorë ngritën pyetjen nëse transaksionet e katër bankierëve mund të përbënin shkelje të sanksioneve. Një avokat i specializuar në sanksione tha se qasja më e kujdesshme do të ishte të konsiderohej se një transaksion me një letër me vlerë në Rusi mund të rezultonte në vënien e fondeve në dispozicion të NSD-së.

Në fund, të katër drejtuesit janë larguar nga Gazprombank. Derkach vazhdon të jetojë në Luksemburg, Belousov dhe Bolshakov drejtojnë një kompani investimesh në Luksemburg, ndërsa Nekrasov është kthyer në Rusi dhe drejton ekipin e futbollit Spartak Moscow.

 

Top Channel