Shpella ku u shkrua Odisea? Në Turqi pretendojnë se Homeri krijoi Iliadën dhe Odisenë në shpellën e Bornovës

17/08/2026 15:23

Në një kodër në Turqi, në periferi të Izmirit, ndodhet një shpellë që njihet nga vendasit si vendi ku Homeri shkroi “Odisenë”. Ky vend është quajtur Lugina e Homerit. Udhëtarë nga e gjithë bota vinin për të parë shpellën, shpjegon studiuesi turk Altan Altın, autor i një libri mbi këtë temë.

Në të vërtetë, askush nuk e di me saktësi se ku i shkroi Homeri poemat dhe shpellës i janë krijuar shumë mite. Debati është bërë edhe më i gjallë, për shkak të filmit të Nolan, “The Odyssey”.

Vizita në shpellën e mbushur me shkëmbinj nuk është e lehtë. Në brendësi të saj, udhëtarët kanë lënë mbishkrime në gjuhën greke.

Edhe ishulli grek i Kiosit, pretendojnë se është vendlindja e Homerit. Megjithatë, Smirna e lashtë dhe rrethinat e saj, ku ndodhet edhe Bornova, janë të lidhura ngushtë me poetin.

“Homeri është jonian. Po ku ndodhet Jonia? Pikërisht në këto troje, në Anadollin Perëndimor: Izmir, Aliağa, Klaros, Kios… Ai është njeri i kësaj toke. Në Anadoll kemi traditën e rrëfimit të epikës. Në Anadollin Lindor kjo traditë njihet si ‘dengbêj’. Homeri ishte përfaqësues i kësaj tradite 2.800 vjet më parë”, tha ai.

Jonia ishte emri i një rajoni të lashtë grek në bregdetin e Egjeut, në territorin e Turqisë së sotme. Për të mbështetur tezën e tij, Altın përmend një shkrim të shekullit III para erës sonë, që paraqet hyjnizimin e Homerit dhe që, sipas tij, riprodhon me një saktësi të jashtëzakonshme shpellën e Bornovës.

“Ky basoreliev njihej prej kohësh, por askush nuk i kishte vënë re më parë hollësitë identike me ato që gjenden në shpellën e Homerit. Është hera e parë që del në dritë një përshkrim kaq i hollësishëm gjeografik”, tha ai.

Edhe dëshmitë arkeologjike sugjerojnë një lidhje me Homerin, veçanërisht monedhat me portretin e tij. Homeri është i pranishëm kudo në Bornova. Në Yeşilova Höyük, vendbanimi më i vjetër parahistorik i njohur në Izmir, ndodhet një bust i Homerit me mbishkrimin: “Në këtë tokë përpilova epikat ‘Iliada’ dhe ‘Odisea’.

Kam jetuar në Bornova.” Qyteti organizon tashmë një panair libri kushtuar Homerit, ndërsa në një park ndodhet edhe statuja e Hektorit, heroit të Luftës së Trojës. Autoritetet vendore planifikojnë të restaurojnë shpellën dhe ta hapin për vizitorët, për të përfituar nga interesi i ripërtërirë për poetin e lashtë.

Por jo të gjithë e mbështesin këtë vizion. Në vitin 2024, zyrtarë bashkiakë të partisë së Erdoğan propozuan që “Lugina e Homerit” të merrte emrin e një luftëtari turk, duke argumentuar se vendi nuk duhej të mbante një emër grek. Altın beson se origjina e Homerit nuk duhet të shkaktojë rivalitet ndërmjet Turqisë dhe Greqisë.

Homeri është 2.800-vjeçar, ndërsa kufiri turko-grek ekziston vetëm prej një shekulli. Homeri është grek. Homeri është nga Anadolli. Asnjëri prej nesh nuk është më i vjetër se ai, madje as shtetet tona, thotë ai.

Top Channel