“Na abuzoi seksualisht kur ishim fëmijë”/ Akuza të reja për Michael Jackson, avokati i familjes së legjendës së muzikës: Përpjekje e dëshpëruar për përfitim financiar 07/04 22:57
Koha po mbaron për kërcënimin e presidentit amerikan Donald Trump se “një qytetërim i tërë mund të vdesë sonte” nëse vendi nuk arrin një marrëveshje deri të martën në mbrëmje sipas orës në SHBA.
Por, sipas ekspertëve ushtarakë dhe analistëve që folën për BBC-në, Trump e ka vendosur veten në një situatë të vështirë me kërcënime që ushtria amerikane nuk mund t’i realizojë realisht brenda një goditjeje të vetme. Ata paralajmërojnë gjithashtu se një valë e re sulmesh, sado e madhe të jetë, nuk ka gjasa ta detyrojë regjimin iranian të pranojë shpejt një armëpushim.
Të hënën, Trump u zotua të shkatërrojë “çdo urë” dhe çdo central energjetik në Iran brenda vetëm katër orësh nëse nuk arrihet një marrëveshje deri në orën 20:00 me orën amerikane. Ai e përshkallëzoi edhe më tej retorikën të martën në mëngjes, duke paralajmëruar se “një qytetërim i tërë do të vdesë” nëse Irani nuk pranon marrëveshjen brenda afatit të tij.
Së bashku, këto paralajmërime përbëjnë një kërcënim të paprecedentë nga një president amerikan. Sipas ekspertëve të së drejtës ndërkombëtare, goditja e infrastrukturës civile mund të përbëjë krim lufte. Megjithatë, Trump i hodhi poshtë këto shqetësime gjatë një konference për shtyp të hënën.
Përtej ndikimit tek civilët iranianë, ish-zyrtarë të mbrojtjes amerikane dhe analistë të tjerë thonë se SHBA thjesht nuk mund të shkatërrojë çdo urë në një vend me përmasa si Irani brenda disa orësh, siç kërcënoi Trump.
Irani është afërsisht një e treta e madhësisë së SHBA-së kontinentale. SHBA di vendndodhjen e saktë të objekteve kryesore bërthamore dhe infrastrukturës kyçe të Iranit, por me gjasë nuk mund të identifikojë mijëra objektiva të tjera në të gjithë vendin dhe t’i shkatërrojë ato në një kohë kaq të shkurtër, thonë ekspertët.
“Për ta realizuar këtë kërcënim në mënyrë të mirëfilltë do të ishte një detyrë jashtëzakonisht e vështirë. Dhe a do të kishte efektin strategjik të dëshiruar?” tha një ish-zyrtar i lartë i mbrojtjes amerikane që kërkoi të mbetet anonim. “Trump duket se po përpiqet të gjejë një nivel të ri kërcënimi që mund ta shprehë me fjalë për të ndikuar më shumë në balancën strategjike në favor të SHBA-së.”
Ekspertët thonë se një sulm në shkallë të gjerë ndaj sektorit energjetik të Iranit është më i realizueshëm sesa shkatërrimi i çdo ure në vend.
Shumica e centraleve energjetike dhe rafinerive të Iranit ndodhen në tre provinca bregdetare – Bushehr, Khuzestan dhe Hormozgan – përgjatë Gjirit Persik. Goditja e centraleve në këtë zonë mund t’i japë një goditje të rëndë regjimit iranian, tha Miad Maleki, ish-zyrtar i lartë i Thesarit amerikan që drejtoi sanksionet kundër Iranit.
“Nëse ndërhyn në ato tre provinca, i pret regjimit aksesin në të ardhurat nga nafta dhe aksesin në Gjirin Persik dhe Ngushticën e Hormuzit,” tha Maleki, aktualisht bashkëpunëtor i lartë në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracisë.
Zëvendëspresidenti JD Vance tha se SHBA ka kryer sulme ajrore ndaj objektivave ushtarake në ishullin Kharg, një ishull kyç në Gjirin Persik që përpunon rreth 90% të eksporteve të naftës së Iranit.
Duke folur me gazetarët në Budapest të martën, Vance tha se këto sulme nuk përfaqësojnë një ndryshim në strategjinë e Trump. Ai tha se negociatat me Iranin do të vazhdojnë deri në afatin e vendosur nga Trump, por paralajmëroi se SHBA mund të shkaktojë “dhimbje shumë më të madhe” për ekonominë e vendit.
“Ata duhet ta dinë se ne kemi mjete në arsenalin tonë që deri tani nuk kemi vendosur t’i përdorim. Presidenti i SHBA mund të vendosë t’i përdorë ato dhe do ta bëjë këtë nëse iranianët nuk ndryshojnë kursin e tyre,” tha ai.
Shtëpia e Bardhë hodhi poshtë raportimet se komentet e Vance nënkuptonin mundësinë e një sulmi bërthamor amerikan kundër republikës islamike.
Disa pjesë të infrastrukturës civile tashmë janë goditur. Mediat shtetërore iraniane raportuan të martën se sulme ajrore amerikano-izraelite goditën një urë në qytetin Qom. Javën e kaluar, Trump tha se SHBA bombardoi urën më të madhe të Iranit.
Nuk është e qartë nëse vala e re e sulmeve që Trump ka kërcënuar do të mjaftojë për ta detyruar Teheranin të ulet në tryezën e negociatave. Zyrtarë amerikanë dhe iranianë raportohet se kanë biseduar drejtpërdrejt të martën, pas javësh negociatash indirekte që nuk arritën t’i afrojnë palët drejt një marrëveshjeje. Megjithatë, vendet mbeten larg në çështje kyçe si e ardhmja e sektorit të naftës, programi bërthamor dhe kontrolli i Ngushticës së Hormuzit.
Trump tha të hënën se i dërguari i tij special Steve Witkoff, dhëndri i tij Jared Kushner dhe Vance po drejtonin bisedimet. Por një zyrtar amerikan, që foli në kushte anonimiteti, tha se Witkoff dhe Kushner udhëheqin përpjekjet e përditshme dhe se Vance do të përfshihet vetëm nëse një marrëveshje është pranë.
“Zëvendëspresidenti mund të përfshihet më drejtpërdrejt nëse ka progres të mjaftueshëm nga Witkoff dhe Jared,” tha zyrtari amerikan.
Trump mund të jetë duke llogaritur se regjimi do të ndjejë presion nga popullsia iraniane për të arritur një marrëveshje nëse vendi zhytet në errësirë si pasojë e një sulmi të gjerë ndaj rrjetit energjetik.
Por iranianët po përballeshin me ndërprerje të energjisë edhe para fillimit të luftës në fund të shkurtit. Sipas Malekit, regjimi nuk ka gjasa t’i shohë ndërprerjet e reja si një shtysë për të negociuar me SHBA.
“Kjo nuk është një çështje e kohës së luftës,” tha ai. “Populli iranian tashmë po përballet me një sektor energjetik dhe elektrik plotësisht jofunksional.”
Për më tepër, sulmet ndaj sektorit energjetik të Iranit mund të komplikojnë përpjekjet e Trump për të rihapur plotësisht Ngushticën e Hormuzit. Irani ka bllokuar pjesën më të madhe të trafikut të tankerëve të naftës në këtë rrugë ujore, duke tronditur tregun global të naftës dhe duke rritur çmimet.
Trump nuk ka paraqitur një argument bindës se SHBA do të arrijë atë që synon përmes përshkallëzimit të luftës, tha Jason Campbell, ish-zyrtar i Departamentit të Mbrojtjes gjatë presidencës së Joe Biden dhe Trump.
Gati gjashtë javë pas fillimit të luftës, regjimi iranian ka treguar se ka një prag të lartë durimi dhe nuk do t’i nënshtrohet lehtësisht kërkesave të SHBA-së, tha Campbell, aktualisht bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Lindjes së Mesme.
Për udhëheqjen iraniane, shtoi ai, kjo luftë “është një betejë ekzistenciale jo vetëm për vendin, por edhe për vetë regjimin.”
Top Channel
