Dashuria mbetet një nga përvojat më intensive dhe transformuese të jetës njerëzore, një përvojë ekzistenciale që na “çorganizon”, na motivon dhe njëkohësisht na lë të ekspozuar.
Megjithatë, në epokën dixhitale, mënyra se si biem në dashuri dhe ndërveprojmë me partnerët po ndryshon ndjeshëm, pa ndryshuar biologjinë e saj.
Psikologia dhe seksologia klinike Ioanna Tsapali shpjegon se truri ynë ende aktivizohet nga dopamina, neurotransmetuesi i lidhur me parashikimin dhe motivimin, dhe nga hormonat e lidhjes, si oksitocina dhe vazopresina, të cilat forcojnë lidhjen emocionale dhe ndjenjën e sigurisë. Por mënyra se si ne përjetojmë dashurinë ka ndryshuar: nga takimi gradual dhe prania fizike, tek komunikimi përmes ekraneve dhe aplikacioneve të takimeve.
Aplikacionet e takimeve mund të aktivizojnë të njëjtin mekanizëm neurobiologjik që na bën të biem në dashuri, por në një mjedis krejtësisht të ndryshëm. Arkitektura e këtyre platformave bazohet në “përforcim të ndryshueshëm”, nuk e dimë kur do të vijë mesazhi ose përputhja tjetër, gjë që nxit kërkimin e vazhdueshëm dhe vlerësimin e shpejtë të alternativave. Kjo mund të çojë në lodhje emocionale, ankth refuzimi dhe fenomenin e njohur si “fantazma”, ku partnerët ndërpresin papritur kontaktin pa shpjegim.
Sipas Tsapali, mbipopullimi i mundësive përzgjedhjeje, i njohur si “paradoksi i zgjedhjes”, e bën të vështirë angazhimin dhe investimin emocional. Sa më shumë alternativa të kemi, aq më e vështirë bëhet të vendosim për një marrëdhënie të qëndrueshme, duke lënë trurin në një gjendje kërkimi të vazhdueshëm në vend të investimit real emocional.
Një tjetër fenomen i epokës dixhitale është sekstingu, (dërgimi i mesazheve dhe fotove erotike). Ai mund të funksionojë si një mënyrë për të ruajtur dëshirën në një çift, për të eksploruar seksualitetin pa praninë fizike ose si lojë fantazie. Por sipas ekspertes, nëse komunikimi bazohet kryesisht në mesazhe seksuale, pa kontakt fizik, mund të krijojë një ndjenjë false sigurie dhe të zëvendësojë lidhjen e vërtetë emocionale. Sekstingu ofron kontroll mbi atë që ndanim dhe mbi reagimin e partnerit, por ky kontroll mund të pengojë zhvillimin e cenueshmërisë dhe intimitetit të nevojshëm për dashurinë e vërtetë.
Vitet e fundit, inteligjenca artificiale ka hyrë fuqishëm në marrëdhëniet emocionale. Chatbotët dhe shoqëruesit dixhitalë mund të ofrojnë ndjesinë e kuptimit dhe pranimit të vazhdueshëm, por nuk mund të zëvendësojnë një “Tjetrin” të vërtetë – një person me dëshira, nevoja dhe karakteristika unike. Marrëdhëniet me AI mund të jenë ngushëlluese për ata që përjetojnë vetmi ose ankth, por krijojnë një “normalitet dixhital” që nuk stimulon pjekurinë emocionale dhe lidhjen autentike.
Dashuria biologjikisht nuk ka ndryshuar shumë, truri ynë vazhdon të aktivizohet nga dëshira, parashikimi dhe nevoja për lidhje. Ajo që ka ndryshuar ndjeshëm është mjedisi, ekrane, algoritme që shtyjnë zgjedhje të shpejta dhe inteligjencë artificiale që ofron mirëkuptim të pakushtëzuar, por pa reciprocitetin dhe rrezikun që sjell një marrëdhënie e gjallë. Dashuria mbetet një proces i ekspozimit ndaj një Tjetri të vërtetë, me dëshira dhe kufizime unike, të cilat nuk mund t’i kontrollojmë.
“Ndoshta pyetja nuk është më nëse mund të biem në dashuri përmes ekraneve, por nëse jemi të gatshëm të durojmë cënueshmërinë dhe rrezikun që sjell dashuria e vërtetë në një epokë që favorizon kontrollin, shpejtësinë dhe zëvendësimin,” përfundon Tsapali.
Top Channel
