Vjedhja e kriptomonedhave i lë viktimat në një kurth të veçantë, pasi paratë e tyre mbeten të dukshme në blockchain-in publik, por në praktikë është e pamundur të rikuperohen.
Kjo është pikërisht ajo që i ndodhi një çifti britanik që humbi rreth 315,000 dollarë në monedha dixhitale, pa asnjë mënyrë për të gjurmuar autorët. Helen dhe bashkëshorti i saj Richard (jo emri i tyre i vërtetë) kishin investuar në kriptomonedhën Cardano për shtatë vjet, duke shpresuar se vlera e saj do të rritej ndjeshëm me kalimin e kohës, raporton BBC.
Pavarësisht se i dinin rreziqet, ata u kujdesën, siç besonin, që t’i mbanin çelësat e tyre dixhitalë të sigurt. Megjithatë, hakerat arritën të fitonin akses në llogarinë cloud ku ruheshin portofolet e tyre kripto. Në shkurt të vitit 2024, pas një transferimi të vogël prove, autorët e krimit transferuan të gjitha kriptovalutat e çiftit në portofolet e tyre dixhitale.
Për muaj të tërë, Helen dhe Richard shikonin të pafuqishëm ndërsa paratë lëviznin nga portofoli në portofol, të paaftë për të reaguar, pavarësisht faktit se të gjitha transaksionet ishin të regjistruara publikisht.
«Mund t’i shihni paratë tuaja në blockchain, por nuk ka asgjë që mund të bëni për t’i rimarrë ato», thotë Helen, duke e përshkruar përvojën si të shikosh një hajdut që grumbullon sendet e tua në anën tjetër të një humnere të pakalueshme.
Rritje e pronës, rritje e krimit
Sipas një ankete të kryer për Autoritetin e Sjelljes Financiare (FCA) në gusht 2024, rreth 12% e të rriturve në Mbretërinë e Bashkuar – rreth shtatë milionë njerëz – zotëronin kriptovaluta. Globalisht, mbajtësit e kriptovalutave vlerësohen të jenë rreth 560 milionë. Rritja e pronësisë është shoqëruar me një rritje të krimit. Në vitin 2025, sipas firmës analitike të blockchain Chainalysis, vjedhjet totale të kriptovalutave tejkaluan 3.4 miliardë dollarë, nivele të ngjashme me ato të viteve të fundit. Pjesa më e madhe e humbjeve vjen nga sulmet masive kibernetike në platformat e bursës. Një shembull tipik është vjedhja e 1.5 miliardë dollarëve nga bursa Bybit në shkurt 2025, e cila iu atribuua hakerëve të Koresë së Veriut. Në raste të tilla, humbjet zakonisht mbulohen nga vetë kompanitë.
Megjithatë, viti 2025 pa gjithashtu një rritje të konsiderueshme të sulmeve ndaj investitorëve individualë. Chainalysis vlerëson se incidentet që synonin individët u dyfishuan, nga 40,000 në vitin 2022 në 80,000 në vitin 2024. Rreth 20% e vlerës totale të vjedhur – rreth 713 milionë dollarë – i atribuohet sulmeve, mashtrimit ose shtrëngimit të individëve.
“Rrezik i lartë dhe i pambrojtur”
Ndryshe nga sistemi financiar tradicional , ku mashtrimet dhe vjedhjet shpesh mbulohen nga bankat ose mekanizmat e kompensimit, hapësira e kriptomonedhave mbetet kryesisht e parregulluar.
“Kriptomonedhat mbeten me rrezik të lartë dhe kryesisht të parregulluara në Mbretërinë e Bashkuar ”, vëren FCA . “Nëse diçka shkon keq, nuk ka gjasa të jeni të mbrojtur, kështu që duhet të jeni të përgatitur të humbni të gjitha paratë tuaja.”
Është tregues se bursa Binance , më e madhja në botë, nuk do të pranojë klientë të rinj në Mbretërinë e Bashkuar nga viti 2023, pasi nuk ka një licencë operimi nga FCA, ndërsa faqja përkatëse e ndihmës për viktimat e vjedhjes është bllokuar në vend.
Nga hakerimi te dhuna fizike
Përveç sulmeve kibernetike, ka edhe një rritje të incidenteve të dhunës fizike që synojnë kriptovalutat, të njohura në komunitet si “sulme me çelës”. Në këto sulme, autorët kërcënojnë ose abuzojnë viktimat me qëllim nxjerrjen e çelësave të tyre dixhitalë. Në Spanjë, në prill, një burrë u qëllua në këmbë dhe u mbajt peng së bashku me partneren e tij, ndërsa autorët u përpoqën të fitonin akses në portofolet e tyre kripto. Në Francë, në vitin 2025, bashkëthemeluesi i kompanisë së sigurisë së kriptovalutave Ledger, David Balland, u rrëmbye dhe u lirua disa ditë më vonë, pasi kishte humbur një gisht në një përpjekje zhvatjeje.
Siç vëren Phil Ariss, drejtor i PR në Mbretërinë e Bashkuar në TRM Labs, grupet kriminale tashmë të njohura me përdorimin e dhunës i kanë gjetur kriptovalutat një objektiv të ri dhe tërheqës. “Për sa kohë që ekziston një mënyrë për të pastruar ose likuiduar asetet e vjedhura, nuk ka rëndësi nëse objektivi është një orë e shtrenjtë apo një portofol kripto”, thotë ai.
Ari i të dhënave për mashtruesit
Ekspertët thonë se shkeljet masive të të dhënave po nxisin krimin e synuar. “Milionerët e Bitcoin po bëhen më të zakonshëm dhe bazat e të dhënave të vjedhura po shtohen vazhdimisht në listat e synuara”, thotë Matthew Jones, themelues i firmës së sigurisë Haven. Një rast konkret është shkelja e të dhënave në Kering, kompania mëmë e Gucci dhe Balenciaga. Sipas një hakeri që foli për BBC, detajet e blerësit dhe të shpenzimeve u përdorën për të identifikuar viktimat e pasura dhe për t’i mashtruar ata në platformat e kriptomonedhave.
Për viktima si Helen dhe Richard, rezultati mbetet i njëjtë: paratë janë aty, të dukshme, por në thelb janë zhdukur. Dhe, siç tregojnë të dhënat, rreziku për investitorët me pakicë po rritet, ndërsa mjetet e mbrojtjes mbeten të kufizuara.
Top Channel
