Kina vijon mbështetjen për Iranin, Wall Street Journal: 1,300 dërgesa me komponentë me përdorim të dyfishtë

Sipas një raporti të Wall Street Journal, gjatë gjysmës së parë të vitit 2026, rreth 1,300 dërgesa nga furnizues kinezë iu drejtuan Ministrisë së Mbrojtjes së Iranit, duke kontribuar në mirëmbajtjen e programeve të saj të armëve, pavarësisht dëmeve të shkaktuara nga sulmet.

Të dhënat e siguruara nga ImportGenius, të cilat mbulojnë periudhën nga janari 2025 deri në qershor 2026, përfshijnë mijëra dërgesa për kompanitë iraniane dhe Ministrinë e Mbrojtjes. Mes produkteve të dërguara janë pajisje GPS, motorë dhe pjesë motorësh avionësh, si dhe komponentë të tjerë që mund të përdoren në sistemet ushtarake.

Një nga dërgesat mbërriti më 17 qershor, në të njëjtën periudhë kur Uashingtoni dhe Teherani ranë dakord për një armëpushim 60-ditor, ndërsa Pekini promovonte rolin e tij si ndërmjetës për paqen. Vetëm dy ditë më vonë, sipas të dhënave të analizuara nga WSJ, pasuan më shumë se një duzinë dërgesash të tjera, me komponentë me vlerë mbi 6 milionë dollarë, të cilët mund të përdoren në prodhimin e dronëve.

Sipas gazetës amerikane, disa prej dërgesave përmendnin Nenin 119, i cili përjashton importet e mbrojtjes nga tarifat.

Pas fillimit të luftës më 28 shkurt, tregtia mes dy vendeve u godit ndjeshëm, ndërsa një bllokadë detare amerikane në prill kufizoi më tej furnizimet. Teherani reagoi duke forcuar lidhjet ajrore me Kinën.

Sipas të dhënave të FlightRadar24, kompania ajrore iraniane Mahan Air, e cila është nën sanksione amerikane, rriti fluturimet nga Pekini, Shangai dhe Guangzhou drejt Teheranit nga katër në javë në fillim të marsit në rreth 27 deri në fund të prillit.

Në javën e parë të shtatorit, kompania operoi 39 fluturime në linjat Kinë-Iran, rreth dyfishin e niveleve para luftës. Disa prej këtyre fluturimeve nuk ishin të disponueshme për rezervime nga pasagjerët.

Studiuesja Kate Koren nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) identifikoi kompani kineze që reklamonin komponentë elektronikë të ndjeshëm, të përdorur në dronët e tipit Shahed. Sipas saj, furnizuesit po kontaktonin klientë iranianë përmes panaireve tregtare dhe reklamave në gjuhën persiane.

Raporti i WSJ thotë gjithashtu se furnizimet kimike nga Kina kanë ndihmuar në rimbushjen e kapaciteteve të prodhimit të raketave iraniane, të dëmtuara nga sulmet izraelite në vitin 2024.

Pas raportimeve për eksporte të tilla në vitin 2025, forcat amerikane bastisën një anije që transportonte komponentë me përdorim të dyfishtë nga Kina drejt Iranit.

Në një letër të dhjetorit, kompania kineze e sanksionuar Haokun Energy deklaroi se kishte koordinuar licenca konfidenciale eksporti për perklorat natriumi, një material që përdoret në karburantin e raketave. Kompania kishte ngritur gjithashtu një subjekt në Pekin për transaksionin. WSJ konfirmoi listimin e kompanisë, por nuk mundi të përcaktonte nëse marrëveshja ishte përfunduar.

Uashingtoni ka shënjestruar gjithashtu rrjete që dyshohet se përpiqeshin të furnizonin Iranin me sisteme të reja portative kineze kundër tankeve dhe kundërajrore. Një prej përpjekjeve thuhet se përfshinte transportimin e tyre përmes Bjellorusisë, me synim fshehjen e marrësit përfundimtar.

Mbështetja mes dy vendeve nuk kufizohet vetëm te furnizimet ushtarake. Kina është shfaqur si blerësi më i madh i naftës iraniane që prej fushatës së “presionit maksimal” të nisur nga Donald Trump në vitin 2018.

Në vitin 2021, Pekini dhe Teherani nënshkruan një marrëveshje 25-vjeçare, ndërsa ligjvënës amerikanë vlerësojnë se Kina blen më shumë se 80% të eksporteve të naftës bruto iraniane.

Sipas zyrtarëve amerikanë dhe burimeve të cituara nga WSJ, pagesat janë lehtësuar përmes rrjeteve bankare dhe kompanive fiktive, përfshirë transaksione në juan.

Në një rast, shitjet e produkteve petrokimike iraniane në Egjipt do të kryheshin në juan përmes Sistemit Ndërkombëtar të Pagesave të Kinës (CIPS), pasi SHBA kundërshtoi përdorimin e dollarit.

Ndërkohë, Uashingtoni ka vendosur sanksione ndaj kompanive kineze të lidhura me furnizimet dhe imazhet satelitore. Zyrtarët amerikanë kanë lidhur gjithashtu imazhe satelitore kineze, të marra para dhe pas sulmit iranian të 17 korrikut, me një sulm ku u vranë tre ushtarë amerikanë në Jordani.

Pavarësisht sanksioneve, brenda administratës Trump ka pasur dallime mbi mënyrën se si duhet trajtuar Kina. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka pretenduar se Kina dhe Rusia i kanë mundësuar Iranit të vazhdojë operacionet, ndërsa Trump ka cituar garancitë e Xi Jinping se nuk kishte transferime armësh, duke deklaruar: “Unë u besoj atyre.”

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka thënë se ndihma kineze nuk ka ndryshuar rrjedhën e luftës.

Pekini i ka hedhur poshtë akuzat për mbështetje të paligjshme ndaj Iranit, duke deklaruar se zbaton kontrollet e eksportit dhe kundërshton sanksionet e njëanshme.

Top Channel