“Nuk pendohem, unë e konsideroj veten rus”/ Ushtarët ukrainas që luftuan për Rusinë, historia të burgosurve që gjykohen për tradhti

Pas mureve të larta dhe portave të mbyllura të një kampi të të burgosurve të luftës në Ukrainën perëndimore, ndodhen burra të ardhur nga pjesë të ndryshme të Rusisë, por edhe nga vetë Ukraina.

Shumë prej të burgosurve rusë janë rekrutuar në qytete të mëdha si Shën Petersburgu dhe Jekaterinburgu. Ndërsa në fillimet e pushtimit në shkallë të gjerë, rekrutimet vinin kryesisht nga rajonet më të varfra dhe periferike të Rusisë, tani profili i ushtarëve duket se ka ndryshuar.

Por mes tyre ka edhe burra të lindur në Ukrainë, të cilët kanë zgjedhur të luftojnë në anën e Rusisë.

“Unë e konsideroj veten rus”

Anton ishte vetëm 10 vjeç kur pjesa e Donbasit ku jetonte u mor nën kontroll nga forcat pro-ruse. Në vitin 2022, kur Vladimir Putin nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, Anton mbushi 18 vjeç dhe u regjistrua menjëherë në ushtrinë ruse.

“Nuk pendohem për zgjedhjen time. Shkova për të mbrojtur tokën time”, thotë ai. Anton tregon se edhe miqtë e tij u regjistruan si vullnetarë, por shumë prej tyre nuk u kthyen më.

“Pastaj fillojnë të vijnë mesazhet: i vdekur, i vdekur, i vdekur”, rrëfen ai. Edhe të burgosur të tjerë tregojnë histori të ngjashme, duke thënë se shumica e njerëzve me të cilët shkuan në luftë janë vrarë.

Sipas tyre, numri i njerëzve që po regjistrohen për të zëvendësuar të vrarët është duke rënë, pavarësisht pagesave të mëdha që ofron Rusia për rekrutët.

Ukraina i gjykon për tradhti

Kur Ukraina kap në fushëbetejë shtetasit e saj që luftojnë në anën ruse, ata përballen me akuza për tradhti. Megjithatë, pas arrestimit ata dërgohen në të njëjtat kampe të të burgosurve të luftës ku mbahen edhe ushtarët rusë.

Zyrtarisht, Kievi i konsideron ende ukrainas dhe kontrollin rus mbi territoret e tyre si të përkohshëm. Por realiteti është shumë më kompleks.

“Ata janë shumë pro-rusë dhe identiteti i tyre kombëtar është shumë i paqartë”, thotë Petro Yatsenko, nga struktura ukrainase përgjegjëse për koordinimin e çështjeve të të burgosurve të luftës.

Anton, nga ana tjetër, nuk e konsideron veten tradhtar.

“Unë e konsideroj veten rus. Për mua, shteti nuk do të thotë asgjë, gjithçka ka të bëjë me kombësinë. E gjithë familja ime është nga Rusia. Të gjitha rrënjët e mia janë atje”, shprehet ai.

Një brez i rritur nën pushtimin rus

Shumë prej ukrainasve që luftojnë në radhët ruse janë rritur në territore të pushtuara që nga viti 2014.

Ata kanë kaluar vite nën sistemin arsimor dhe mediatik rus, ku autoritetet e Kievit janë paraqitur si të paligjshme dhe si “naziste”.

Anton ka përvetësuar këtë narrativë dhe flet për luftën duke përdorur argumente të ngjashme me propagandën ruse.

Ai e quan Vladimir Putinin “presidentin tim” dhe beson se Rusia duhet të vazhdojë përpjekjet për të marrë kontrollin e të gjithë Donbasit.

“Është turp që njerëzit vdiqën, veçanërisht ata që ishin të pafajshëm. Por lufta është luftë. Ajo mund të kishte përfunduar, por askush nuk donte ta bënte këtë”, thotë ai.

Disa thonë se u detyruan të luftojnë

Jo të gjithë ukrainasit e kapur nga forcat e Kievit thonë se u bashkuan me ushtrinë ruse me dëshirë. Një burrë nga rajoni i Donetskut tregon se ishte detyruar të luftonte.

Ai thotë se familja e tij kishte qëndruar në Donetsk pas pushtimit jo për arsye politike apo për shkak të ndonjë përkatësie kombëtare, por sepse aty ishte shtëpia e tyre. Tani dëshira e tij e vetme është të kthehet te gruaja dhe fëmijët dhe të mos dërgohet më në front. “Thjesht do të fshihem”, u shpreh ai.

Sipas një vlerësimi të bazuar në të dhëna të inteligjencës ukrainase, më shumë se 50 mijë ukrainas mund të jenë rekrutuar me forcë në territoret e pushtuara. Vlerësime të tjera japin shifra edhe më të larta.

Të burgosurit punojnë për ushqim dhe cigare

Në kamp, të burgosurit punojnë në punishte të ndryshme për të fituar para që i përdorin për të blerë ushqime shtesë dhe cigare.

Në një prej punishteve ata ndërtojnë arkivole prej druri. Në një tjetër, të burgosurit prodhojnë pemë artificiale Krishtlindjesh dhe dekorime festive. Kontrasti është i fortë: disa prej këtyre burrave kanë ardhur në Ukrainë për të luftuar, ndërsa tani, pas kapjes, kalojnë ditët duke prodhuar produkte që shiten në treg.

Mes tyre është edhe Sergei, i lindur në Luhansk, i cili thotë se e konsideron veten rus, ashtu si prindërit e tij. Ai iu bashkua ushtrisë ruse rreth një dekadë më parë, duke thënë se donte “të mbronte atdheun”. Tani, megjithatë, thotë se nuk dëshiron të rikthehet në front. “E kam bërë pjesën time”, shprehet ai.

Kriminelët që iu bashkuan ushtrisë për të shmangur burgun

Në kamp ndodhen edhe të dënuar që iu bashkuan ushtrisë ruse për të shmangur dënime të gjata me burg. Konstantin, 44 vjeç, tregon se ishte dënuar dhe zgjodhi ushtrinë në vend të burgimit. “Për mua, 15 vite burg ishin shumë. Do të isha 60 vjeç kur të dilja”, thotë ai.

Por ushtarët e rekrutuar nga burgjet duhet të mbijetojnë deri në fund të luftës për të fituar lirinë. Shumë prej tyre dërgohen në njësitë e sulmit, ku rreziku për të humbur jetën është veçanërisht i lartë.

Tre të dënuar për vrasje i thanë BBC-së se kishin menduar se do të liroheshin pasi të luftonin për një vit, por kontratat e tyre u rinovuan automatikisht.

“Të gjithë duam që kjo të përfundojë”

Kur pyetet për faktin se ka luftuar kundër ukrainasve të tjerë, Sergei nuk pranon të përgjigjet, duke e cilësuar pyetjen “provokuese”.

Konstantin është më i drejtpërdrejtë. “Nuk shoh asgjë të mirë në asnjë luftë dhe në një luftë si kjo nuk mund të ketë asgjë të mirë”, thotë ai. Megjithatë, edhe ai mendon se vendimi për t’iu bashkuar ushtrisë ishte i drejtë.

As Sergei dhe as Konstantin nuk besojnë se lufta do të përfundojë së shpejti. Të dy mendojnë se Putin nuk do të ndalet përpara se Rusia të marrë kontrollin e të gjithë Donbasit. Por Konstantin pranon se njerëzit që njeh në atë zonë janë lodhur nga lufta. “Thjesht dua që kjo të përfundojë sa më shpejt”, thotë ai.

Të harruar edhe në shkëmbimet e të burgosurve

Për Ukrainën, të burgosurit e luftës janë kryesisht një mjet për të negociuar kthimin e ushtarëve ukrainas të kapur nga Rusia.

Por kur vjen puna te listat e shkëmbimeve, ukrainasit nga Donbasi duket se nuk janë prioritet për Moskën. Një prej të burgosurve pretendon se vetëm rreth një duzinë prej tyre janë shkëmbyer gjatë këtij viti. “Duket se nuk duan të na shkëmbejnë. Mendoj se do të jemi të fundit që do të largohen”, thotë ai.

Në një kamp ku disa të burgosur ndërtojnë arkivole dhe të tjerë prodhojnë dekorime Krishtlindjesh, historia e këtyre burrave tregon një prej aspekteve më të ndërlikuara të luftës në Ukrainë: njerëz të lindur në Ukrainë, të rritur nën ndikimin rus dhe që tani gjenden të burgosur nga vendi ku kanë lindur, pasi kanë luftuar në anën e kundërt.

Top Channel