Si po e minon Donald Trump aleancën mes SHBA-së dhe Evropës që zgjat prej 80 vitesh: çarja e madhe (dhe afati i 6 shkurtit)

Volodymyr Zelensky dyshon të shkojë, sepse sheh një tallje ndaj vetes dhe vendit të tij, i cili prej katër vitesh i reziston një agresioni të egër. Ndërkohë, pas katër vitesh, agresori është rikthyer të shfaqet: Rusia. Kirill Dmitriev, produkt i Harvardit, Goldman Sachs-it dhe McKinsey-t, por sot negociator në emër të Vladimir Putinit, u paraqit dje në mëngjes mes dëborës zvicerane duke u tallur me “kolapsin e globalizmit”. Davosi i sotëm, i mbizotëruar nga personaliteti i stërmadh i Donald Trumpit, e vë shumë më tepër në siklet liderin ukrainas sesa Dmitriev-in.

Në mënyrë konkrete, problemi lindi kur Volodymyr Zelensky u përpoq ta kontaktonte Donald Trumpin në telefon përpara se të vinte në Forumin Ekonomik Botëror. Ai donte të kuptonte nëse aty do të mund të fliste me të për çështjet që kanë peshë reale: negociatat e paqes në zhvillim, garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe angazhimin amerikan prej 800 miliardë dollarësh për rindërtimin, në këmbim të dorëzimit të Donbasit që Putin e kërkon.

Kievi është në errësirë, në të ftohtë dhe pa ujë këtë dimër me temperatura nën zero, pas shkatërrimit sistematik të centraleve elektrike nga rusët. Ndërsa presidenti i Shteteve të Bashkuara u mjaftua t’i dërgonte Zelenskyt një ftesë për të marrë pjesë në të ashtuquajturin “Board of Peace”, të cilin Shtëpia e Bardhë, duke nisur nga Gaza, dëshiron ta shndërrojë gjithnjë e më shumë në një lloj zëvendësimi të Kombeve të Bashkuara, me një ndryshim thelbësor: si “president inaugurues” i këtij “Këshilli të Paqes” — sipas statutit të organit që po qarkullon — Trump do të kishte pushtetin të ftojë ose përjashtojë kë të dojë, të caktojë pasardhësin e tij dhe të mbetet gjithsesi përfaqësues i Shteteve të Bashkuara edhe pasi t’i ketë përfunduar mandati në Shtëpinë e Bardhë.

Në thelb, Trump e sheh veten si një lloj perandori të përjetshëm të “Board of Peace”, i cili do të duhej të trajtonte një numër gjithnjë e më të madh çështjesh. Ai ka ftuar Vladimir Putinin dhe diktatorin bjellorus Alexander Lukashenko të jenë pjesë e tij dhe tani donte edhe Zelenskyn. Sipas tij, lideri ukrainas duhet të lërë kryeqytetin e tij të martirizuar dhe të vijë mes të pasurve dhe të famshmëve të Davosit për këtë arsye: të pranojë të ulet në një tryezë dhe të flasë për gjëra të tjera me Putinin dhe Lukashenkon, dy njerëzit që punojnë për zhdukjen e tij fizike dhe për fundin e Ukrainës si shtet i pavarur.

Zelensky e ndaloi gjithçka. Ideja e tij ishte të këshillohej me të vetët dhe të vendoste gjatë natës mes së martës dhe së mërkurës nëse do ta anulonte apo konfirmonte praninë e tij në Davos, e shpallur zyrtarisht disa ditë më parë. Edhe liderët e Francës dhe Gjermanisë, Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz, e refuzuan ftesën për të hyrë në “Board of Peace”, ashtu siç bëri edhe britaniku Keir Starmer.

Mbërritja e Giorgia Melonit, e pritur në teori për sot, mbetet për t’u konfirmuar, me gjithë domethëniet politike që do të kishte si një anëtarësim ashtu edhe një refuzim ndaj organit të ri të shpikur nga Trump.

E sigurt është se ka diçka që nuk mund ta qetësojë Zelenskyn lidhur me garancitë e sigurisë dhe premtimet për investime që Trump i ofron për ta bindur të heqë dorë nga territoret e kërkuara nga Putin. Ajo diçka është shfaqja që dje në Davos ishte para syve të të gjithëve: shkujdesia me të cilën Trump po kthehet kundër vendeve evropiane, fajtore sipas tij vetëm sepse kundërshtojnë pretendimet amerikane mbi territorin e njërit prej tyre. Nëse kjo është besueshmëria e Shtëpisë së Bardhë ndaj aleatëve tradicionalë, bëhet gjithnjë e më e vështirë për ukrainasit t’u besojnë premtimeve të liderit amerikan.

Sepse Trump, i cili sot do të flasë në Forum, duket se ndjek me një vrull gjithnjë e më të madh një objektiv: të shkatërrojë aleancën e krijuar 80 vjet më parë me Shtetet e Bashkuara në krye, për t’u ngritur si lider suprem i një fuqie të re, e cila megjithatë dukshëm po çalon. Kanadaja e Mark Carney-t tashmë është hapur ndaj Pekinit dhe po shqetëson elitat amerikane, sepse tani do të pranojë makina kineze, ndonëse industria e saj automobilistike është e lidhur ngushtë me atë të Shteteve të Bashkuara. Ndërkohë, një sondazh i RealClearPolitics i ditëve të fundit tregon se mes votuesve pëlqimi për Trumpin — tashmë i ulët — ka rënë edhe me dy pikë që kur është përshpejtuar fushata për Groenlandën (tani 55% e elektoratit e kundërshton veprimtarinë e tij).

Por po lëkundet edhe besimi i investitorëve ndaj Shtëpisë së Bardhë. Shifrat për rritjen ekonomike që vetë tycooni ose sekretari i tij i Thesarit vazhduan t’i recitonin dje nga Davosi si një lutje, nuk ndryshojnë asgjë në këtë drejtim.

Sepse kërcënimet e reja për tarifa kanë rikthyer një fantazmë që kishte frikësuar tashmë Shtëpinë e Bardhë prillin e kaluar: rënien e menjëhershme dhe të njëkohshme të dollarit ndaj të gjitha valutave kryesore dhe të titujve të borxhit amerikan. Kjo do të thotë fundi i borxhit amerikan si strehë e sigurt dhe pasuri e fundit mbrojtëse në kohë krizash — një humbje potencialisht dramatike e statusit. Kjo kishte ndodhur në histori vetëm pas “Liberation Day” të tarifave dhe e kishte detyruar Trumpin të bënte një tërheqje të pjesshme. Tani rënia e dyfishtë e dollarit dhe e titujve të borxhit amerikan po përsëritet dhe hedh një dritë të re edhe mbi liderët evropianë që shfaqin dinjitet dhe vendosmëri, si Ursula von der Leyen dhe Macron dje në Davos: ata nuk kanë ardhur në malet zvicerane për t’u tallur dhe fyer.

Nesër do të jetë radha e Merz-it dhe nuk është e qartë nëse do të gjejë kohë për të folur me Trumpin. Më 6 shkurt, BE-ja pritet të zbatojë masa hakmarrëse ndaj 93 miliardë eurove produkte amerikane, nëse asgjë nuk ndryshon.

Sigurisht, qeveritë e saj mbeten të përçara: Gjermania dhe Italia më të kujdesshme ndaj Trumpit, Franca, Belgjika dhe Spanja më të vendosura. Por për një pikë janë (pothuajse) të gjithë dakord: të lejosh shantazh pa reaguar nuk mund të bëjë gjë tjetër veçse të dëmtojë edhe më shumë atë që ka mbetur nga aleanca.

Top Channel