Nga skepticizmi në besim: historia e historianit që u transformua duke studiuar Jezusin

05/04/2026 22:51

Tom Holland, një historian i njohur britanik, i specializuar në historinë e lashtë, përjetoi një moment tronditës gjatë një vizite në Irak që do të ndryshonte mënyrën si ai e shihte krishterimin dhe vetë besimin.

Në korrik të vitit 2016, ai ndodhej në qytetin Sinjar, në veri të Irakut, së bashku me një ekip xhirimi të BBC-së, vetëm pak muaj pasi ISIS kishte kryer masakra ndaj komunitetit Yazidi. Mes shtëpive të shkatërruara dhe erës së rëndë të vdekjes, Holland u ndje fizikisht i tronditur dhe u detyrua të ndalonte xhirimet.

Në atë moment, kamera kapi një pamje të pazakontë: një kryq druri që qëndronte ende mbi rrënojat e një kishe të shkatërruar. Por ajo që nuk u kap nga kamera ishte ndikimi i thellë që kjo pamje pati tek ai.

Deri atëherë, Holland ishte një ateist i kthyer në agnostik, i rritur në një familje të krishterë, por që e kishte lënë pas besimin. Ai kishte pak interes për Biblën apo mrekullitë. Në atë kohë po punonte për një libër mbi krishterimin nga një këndvështrim historik, por gjatë këtij procesi, diçka ndryshoi rrënjësisht.

Studimi i kryqëzimit të Jezusit dhe përvoja në Sinjar e shtynë të bënte një pyetje thelbësore: Po sikur të kem gabuar për krishterimin?

Në vitin 2019 ai botoi librin “Dominion: Si e ndryshoi revolucioni i krishterë botën”, i cili, sipas kritikëve, “ra si një bombë” dhe nxiti debate të gjera. Në këtë libër, Holland argumenton se ndikimi i krishterimit në botën perëndimore është shumë më i thellë nga sa mendohet.

Sipas tij, vlera që sot konsiderohen universale — si dhembshuria, barazia dhe të drejtat e njeriut — nuk janë instinkte të natyrshme njerëzore, por janë formësuar nga krishterimi. Ai thekson se edhe ateistët dhe agnostikët shpesh mbajnë këto vlera pa e kuptuar origjinën e tyre.

Një nga idetë më të forta të tij lidhet me simbolin e kryqit. Për romakët, kryqëzimi ishte forma më poshtëruese e vdekjes, e rezervuar për skllevërit dhe kriminelët. Por të krishterët e hershëm e kthyen atë në simbolin më të fuqishëm të një Zoti që qëndron në anën e të dobëtëve, jo të të fortëve.

Vizita në Sinjar, ku ISIS përdorte terror dhe dhunë për të imponuar pushtetin — njësoj si perandoria romake — i dha Holland-it një kuptim të ri për këtë përmbysje morale që solli krishterimi.

Megjithatë, pikëpamjet e tij kanë ndezur debate. Kritikë nga rrethet humaniste thonë se morali nuk vjen vetëm nga feja dhe se njerëzit mund të jenë etikë edhe pa besim në Zot. Nga ana tjetër, figura të krishtera e mbështesin tezën e tij, duke thënë se ndikimi i krishterimit në Perëndim është i pamohueshëm.

Jeta personale e Holland-it ka luajtur gjithashtu një rol të rëndësishëm në këtë rrugëtim. Në vitin 2021 ai u diagnostikua me kancer në zorrë dhe u përball me mundësinë e një operacioni të rëndë. Ndërsa priste rezultatet, ai mori pjesë në një meshë Krishtlindjeje në një nga kishat më të vjetra të Londrës dhe, për herë të parë pas shumë vitesh, u lut me përkushtim.

Rezultatet treguan se kanceri nuk ishte përhapur dhe sot ai është i shëruar. Holland nuk e quan këtë një mrekulli të sigurt, por pranon se nuk mund ta përjashtojë plotësisht mundësinë e diçkaje mbinatyrore.

Sot ai shprehet se e konsideron veten të krishterë, ndonëse besimi i tij mbetet i ndërthurur me dyshime. Ai beson se krishterimi nuk do të kishte mbijetuar nëse ndjekësit e parë nuk do të kishin qenë të bindur se diçka e jashtëzakonshme kishte ndodhur me ringjalljen e Jezusit.

Megjithatë, ai pranon se ende luhatet mes besimit dhe skepticizmit — një gjendje që, sipas tij, nuk është e pazakontë, madje as për dishepujt e parë./Përshtatur nga CNN

Top Channel