Opinion/ Eduard Zaloshnja: Vetëm 52.3% e grave në punë vs 66.7% e burrave 08/03 13:10
Nga Alush Gashi
Në vitin 2003, në Samitin e Selanikut, Bashkimi Evropian pohoi publikisht për herë të parë se e ardhmja e Ballkanit Perëndimor është në Evropë, duke premtuar anëtarësim përfundimtar për Shqipërinë, Malin e Zi, Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë. Ky angazhim synonte të konsolidonte paqen, të promovonte reformat demokratike dhe të integronte një rajon të pllakosur prej kohësh nga konflikti në rrjedhën kryesore evropiane.
Në atë takim historik, Presidentit Ibrahim Rugova iu bashkua edhe UNMIK-u. Tani, në vitin 2026, në vend të anëtarësimit, këto vende mbeten në atë që shumë e quajnë “Dhoma e Pritjes” e BE-së. Pas Selanikut, shtetet e Ballkanit Perëndimor nisën axhenda ambicioze reformash. Negociatat për Marrëveshjet e Stabilizim-Asociimit (MSA) u përshpejtuan, duke vendosur korniza për liberalizimin e tregtisë, bashkëpunimin ekonomik dhe përafrimin me normat e BE-së. Ndërkohë,
BE-ja ishte e përqendruar në zgjerimin që pranoi dhjetë vende të Evropës Qendrore dhe Lindore, përfshirë Poloninë, Hungarinë, Rumaninë dhe Bullgarinë. Ndërsa ky zgjerim siguroi kufirin lindor të BE-së, ai gjithashtu prodhoi lodhje nga zgjerimi, duke ngadalësuar ndjekjen praktike të premtimeve të Selanikut. Megjithatë, kjo periudhë hodhi themele të rëndësishme: iniciativa për dialog rajonal, bashkëpunim të hershëm në infrastrukturë dhe energji, dhe një sinjal të besueshëm se anëtarësimi në BE ishte i arritshëm.
Më 2010, zgjerimi i BE-së ngeci. Krizat e brendshme, Traktati i Lisbonës, kriza e borxhit sovran evropian dhe populizmi në rritje e zhvendosën fokusin nga Ballkani. Për të ruajtur vrullin e reformave, Procesi i Berlinit u lançua në vitin 2014, duke promovuar bashkëpunimin ndërkufitar, investimet dhe zhvillimin e infrastrukturës, edhe pse anëtarësimi i plotë mbeti i largët.
Kosova u përball me sfida të veçanta: mosnjohje nga pesë shtete anëtare të BE-së (Greqia, Qiproja, Spanja, Sllovakia, Rumania) dhe një proces të pazgjidhur normalizimi me Serbinë, i cili kufizoi rrugën e saj drejt anëtarësimit formal në BE, pavarësisht reformave teknike. Deri në fund të viteve 2010 dhe fillim të viteve 2020, konkurrenca gjeopolitike, veçanërisht nga Rusia dhe Kina, e përkufizoi më tej zgjerimin si një çështje strategjike dhe sigurie, duke lidhur integrimin me harmonizimin e politikës së jashtme dhe stabilitetin rajonal. Momente të tilla si liberalizimi i vizave për Kosovën në vitin 2024 dhe progresi gradual në MSA-të treguan se BE mund të shpërblente reformat pa dhënë anëtarësim të plotë. Deri në vitin 2026, Ballkani Perëndimor do të ketë arritur reforma të konsiderueshme, megjithatë pengesat strukturore dhe politike mbeten. Rruga e Kosovës është e bllokuar nga mosnjohja nga pesë shtete anëtare të BE-së, mosmarrëveshjet dypalëshe midis Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë vazhdojnë dhe vendimmarrja e BE-së ende kërkon unanimitet, duke u dhënë anëtarëve individualë fuqi vetoje joproporcionale.
Nga Selaniku 2003 deri në vitin 2026, përvoja e Ballkanit Perëndimor nënvizon një mësim qendror: perspektiva evropiane është aq e besueshme sa angazhimi politik i BE-së. Pasiguria e zgjatur ka krijuar një “efekt dhome pritjeje”, duke gërryer besimin publik në BE dhe duke nxjerrë në pah hendekun në rritje midis premtimeve evropiane dhe realiteteve politike.
Top Channel
