“Do mbrojmë Ballkanin”, shefi i NATO-s: Nuk lejojmë vakum, KFOR i fuqishëm 04/03 14:42
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka ndërmarrë brenda një periudhe shumë të shkurtër dy veprime drastike që kanë tronditur skenën ndërkombëtare dhe kanë goditur drejtpërdrejt dy nga aleatët më të rëndësishëm të Kinës në arenën globale.
Presidenti venezuelian Nicolás Maduro u arrestua nga forcat speciale amerikane në një operacion të befasishëm gjatë natës në Karakas dhe u transferua në një qendër paraburgimi në Nju Jork. Ndërkohë, udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, u vra në një sulm ajror të përbashkët të SHBA-së me Izraelin në zemër të Teheranit.
Sipas CNN, këto zhvillime përfaqësojnë një përshkallëzim të fortë të qasjes amerikane ndaj kundërshtarëve të saj dhe një sinjal të qartë se administrata Trump është e gatshme të përdorë forcën për të ndryshuar balancat politike në rajone kyçe. Veprimet janë interpretuar nga shumë analistë si një përpjekje e drejtpërdrejtë për të dobësuar ndikimin e Kinës në Lindjen e Mesme dhe në Amerikën Latine, duke goditur partnerë që konsiderohen pjesë e orbitës strategjike të Pekinit.
Reagimi i Kinës ishte i menjëhershëm në nivel deklarativ. Pekini dënoi ashpër arrestimin dhe vrasjen, duke i cilësuar ato si shkelje të sovranitetit të shteteve dhe si përpjekje për ndryshim regjimi përmes forcës. Megjithatë, përtej retorikës, Kina nuk ndërmori hapa konkretë për t’u përballur me Uashingtonin. Kjo qasje e matur është në përputhje me strategjinë afatgjatë të presidentit kinez Xi Jinping, i cili ka theksuar vazhdimisht nevojën për stabilitet në marrëdhëniet me SHBA-në dhe shmangien e përplasjeve të drejtpërdrejta ushtarake.
Sipas ekspertëve të politikës së jashtme, Pekini po tregohet i ftohtë dhe pragmatik. Edhe pse Irani dhe Venezuela kanë qenë partnerë të rëndësishëm në diskursin anti-perëndimor dhe në strukturat alternative si BRICS apo Organizata e Bashkëpunimit të Shangait, ato nuk përbëjnë prioritete ekzistenciale për Kinën. Interesat thelbësore të Pekinit mbeten ruajtja e stabilitetit ekonomik, menaxhimi i konkurrencës me SHBA-në dhe përqendrimi në Indo-Paqësor, ku rivaliteti strategjik është më i drejtpërdrejtë.
Irani ka qenë për vite me radhë një furnizues kyç i naftës për Kinën. Pjesa më e madhe e eksporteve iraniane të naftës ka përfunduar në tregun kinez, shpesh përmes rrugëve indirekte dhe mekanizmave që shmangin sanksionet amerikane. Kompanitë kineze kanë investuar në sektorë të ndryshëm iranianë dhe Pekini ka mbështetur diplomatikisht Teheranin përballë presionit perëndimor, duke kundërshtuar sanksionet e SHBA-së dhe duke mbështetur pretendimin e Iranit se programi i tij bërthamor ka qëllime paqësore.
Megjithatë, bashkëpunimi ushtarak midis dy vendeve ka qenë i kufizuar dhe Kina ka shmangur përfshirjen e drejtpërdrejtë në konfliktet rajonale të Iranit, përfshirë përplasjet me Izraelin apo tensionet me SHBA-në në Gjirin Persik. E njëjta qasje është ndjekur edhe në rastin e Venezuelës, ku mbështetja ka qenë kryesisht ekonomike dhe politike, por jo ushtarake.
Për Pekinin, një përfshirje më e thellë amerikane në Lindjen e Mesme mund të ketë edhe anë pozitive. Analistët argumentojnë se çdo devijim i burimeve ushtarake dhe vëmendjes strategjike të SHBA-së nga Indo-Paqësori mund të lehtësojë presionin mbi Kinën në rajonin që ajo e konsideron jetik për interesat e saj afatgjata. Në këtë kuptim, kriza në Iran mund të shihet si një zhvillim që i jep Pekinit hapësirë manovrimi në Azinë Lindore.
Megjithatë, situata mbart edhe rreziqe serioze. Një përshkallëzim i konfliktit në Gjirin Persik dhe, veçanërisht, çdo ndërprerje në Ngushticën e Hormuzit do të kishte pasoja të drejtpërdrejta për sigurinë energjetike të Kinës. Një pjesë e konsiderueshme e importeve kineze të naftës kalon përmes kësaj rruge strategjike. Çdo bllokim apo sulm ndaj cisternave do të rriste çmimet globale dhe do të cenonte furnizimin.
Megjithatë, Kina ka ndërtuar ndër vite rezerva të mëdha strategjike të naftës, të cilat mund ta ndihmojnë të përballojë goditje afatshkurtra. Për më tepër, Pekini ka diversifikuar burimet e furnizimit, duke rritur importet nga Rusia dhe vende të tjera, çka e bën më pak të varur nga Irani apo Karakasi.
Në planin diplomatik, Kina ka të ngjarë të shfrytëzojë zhvillimet për të forcuar narrativën e saj globale. Pekini shpesh e paraqet veten si një fuqi që respekton sovranitetin dhe nuk ndërhyn në punët e brendshme të shteteve të tjera, në kontrast me atë që e cilëson si hegjemonizëm amerikan. Ngjarjet e fundit mund të përdoren nga diplomacia kineze për të theksuar këtë dallim, sidomos përballë vendeve të Jugut Global.
Megjithatë, mbetet pikëpyetje nëse partnerët e ardhshëm të Kinës do ta shohin me skepticizëm mungesën e saj të angazhimit konkret në mbrojtje të aleatëve në kohë krize. Disa analistë paralajmërojnë se kjo qasje, edhe pse e llogaritur për të shmangur mbingarkesën strategjike, mund të kufizojë aftësinë e Pekinit për të ndikuar në rezultatet e konflikteve të mëdha.
Në përfundim, arrestimi i Maduro-s dhe vrasja e Khameneit shënojnë një moment të rëndësishëm në rivalitetin SHBA-Kinë. Ndërsa Uashingtoni demonstron gatishmëri për veprim të drejtpërdrejtë dhe të ashpër, Pekini po zgjedh kujdesin, pragmatizmin dhe ruajtjen e interesave të tij thelbësore.
Balanca mes përfitimeve strategjike dhe rreziqeve energjetike do të përcaktojë mënyrën se si Kina do ta menaxhojë këtë krizë në javët dhe muajt në vijim.
Top Channel
