Koha ka vlerën e vet për pjekurinë e shteteve, si të individëve… ose një propozim i 15 viteve më parë

Ndërsa Kosova po bëhet 18 vjeç- mosha e kalimit të individit në pjekuri, në Prishtinë po bëhet gati një protestë kombëtare e në Hagë mbrojtja e të arrestuarve të UÇK-së po prezanton argumentet e fundit, m’u kujtua një sprovë këshillimore e 2011, që përfundoi në kosh. Asokohe, i armatosur me teoritë që aplikojnë konceptet e adoleshencës së individëve tek jeta e shteteve, e gëlltita dështimin me dinjitet. Mirëpo sot, 15 vjet më pas, kur krerët e UÇK-së, drejtuesit e shtetit të ri të Kosovës ( që asokohe injoruan këshillën), po kërkohet të dënohen me 45 vjet seicili, hidhërimi është më e vogla ndjesi. Dhe kësisoj të lind dëshira për të dhënë këshilla të tjera.

Çfarë ndodhi? Për këdo që nuk e mban mend, origjina e kësaj pretence është një pretendim i Prokurores për krimet e luftës në Ish Jugosllavi, Karla Del Ponte për të ashtuquajturin trafik organesh në Shtëpinë e Verdhë në Mat, kryer nga UÇK-ja mbi robër serbë. Mbi këtë pretendim, shërbimet serbe, e ruse, nxitën një Raport të Këshillit të Europës, shkruar nga një deputet- ish prokuror zviceran, Dik Marti. Këshilli i Europës, mbushur me deputetë rusë apo të tjerë që kishin motiv për të marrë pjesë në mbledhjet e Këshillit ku zakonisht perëndimorë shkojnë fare pak, ftohej të vendoste për fatin e raportit. Për atë që nuk e di, Këshilli i Europës nuk miraton rezoluta detyruese. Mirëpo në një kontekst interesant, Perëndimi, po krijonte bindjen se mbase pretendime të tilla monstruoze ( që e konsideronin UCK-në- si sot dhe Prokuroria e Hagës- ndërmarrje kriminale që kishte bërë trafiqe droge; krime kundër njerëzimit; trafik organesh, mbështetur nga Shqipëria, NATO, etj) duheshin provuar gjyqësisht. Mbase njëlloj detante në marrëdhëniet me Rusinë e nxiste një inisiativë të tillë, apo dhe nevoja për të krijuar një gjykatë sui generis, që e aplikuar tek Kosova, një shtet aleat apo krijesë e perëndimit, mund të përdorej si precedent ndaj rebelëve rusë të Donetskut, që kishin bërë shumë krime, madje dhe rrëzuar avionë civilësh. Mbase Perëndimi që kishte nisur të mendonte se i kishte dhënë një dhuratë Kosovës me pavarësinë, mendonte se akuza të tilla të tmerrshme, duheshin adresuar, që të shfajësohej kësisoj në shkallë globale. Gjykata e themeluar për ish Jugosllavinë – po mbaronte mandatin. Kosova sapo kishte legalizuar pavarësinë në Hagë dhe në OKB, dhe Gjykata për krimet e supozuara të UÇK-së, ishte asi nën mëngë i Serbisë për ta rrënuar imazhin e saj.

Si duhej vepruar?

Asokohe në 2011, isha këshilltar i zëvendëskryeministrit të Kosovës, Behgjet Pacolli.  I propozova një inisiativë që ai e pranoi me shumë largpamësi, të cilës i bashkuam argumentet e tij, që ai i bëri publike. Një mjek autoritar i spitalit ushtarak të Beogradit, kishte thënë publikisht, se në kushte si ato të maleve të Shqipërisë ku gjendej Shtëpia e verdhë, nuk mund të bëhej heqje organesh, transport i tyre nëpërmjet aeroportit të Rinasit, e për pasojë kjo fabulë kriminale, mjaft e verdhë, nuk qëndronte. Zoti Pacolli, ftoi në publik kryeministrin Thaçi, që t’i bashkohej atij në një padi për Dik Martin, në territorin e Zvicrës duke  e akuzuar për shpifje. Propozimi im, që Pacolli ja drejtoi në formë letre të hapur ishte i artikuluar në tre pjesë, drejtuar kryeministrit të Shqipërisë, Sali Berisha.

• Berisha të thërriste një tryezë të rrumbullakët të liderëve shqiptarë në rajon, që e hidhnin poshtë akuzën kombëtarisht. Në Këshill të Europës, ku raporti i Dik Martit pritej të shndërrohej në rezolutë që kërkonte themelimin e Gjykatës dhe institucioneve të sotme që kanë harxhuar mbi një miliardë euro, duhej votuar kundër. Kartolina e udhëheqësve shqiptarë- fantazëm e Shqipërisë së madhe, ashtu si fronti i protestuesve sot, supozohej se do të krijonte njëfarë elektroshoku tek kancelaritë- mos vallë nuk duhet t’i zemërojmë shqiptarët deri në këtë pikë, se do të kemi një reagim refuzues si komb? Apo do të humbim popullaritetin tek një komb properëndimor si ai shqiptari?
• I kërkohej perëndimit, që të votonte dhe ai kundër me deputetët e vet- ata që shkonin në atë seancë të Asamblesë së Përgjithshme të KE-së, në Strasburg. Pra ruhej fronti i bashkuar i kombit shqiptar me perëndimin, që përbaltej gjithashtu, ashtu si bënë prokurorët e Hagës që fajësuan indirekt përfaqësuesit e NATO-s, dëshmitarë të mbrojtjes, si Chris Hill, apo Wesley Klark.
• Për të adresuar pretendimet monstruoze, aq serioze sa ngjethnin mishin kujtdo që e lexonte në Europë, apo jashtë saj, propozohej zgjerimi në hetim dhe gjykim krimesh lufte, i mandatit të EULEX, trupë europiane juristësh që në letër kishin mision këshillimor e sapo ishin vendosur, pas mbarimit të pavarësisë së mbikqyrur. Ajo trupë mund të plotësohej me juristë të tjerë me famë, dhe këto institucione kërkohej të vepronin në territor të Kosovës. Kjo zgjidhje ngjante më e kryeshme dhe do kushtonte më pak sesa monstrumi i krijuar në Hagë.

Përgjigja për këtë letër publike, që Pacolli e mbrojti dhe në media, ishte refuzuese, ndonëse me edukatë dhe dinjitet nga Shqipëria dhe injoruese nga Kosova. Berisha tha se Shqipëria dhe kombi shqiptar nuk kishin çfarë të fshihnin, ndaj do votonin pro, ashtu si dhe u bë. Rezoluta kaloi. Institucionet e Kosovës, për hir të së vërtetës, Vetëvendosja e Kurtit refuzoi, si provë që dhe mund të tentohej të negociohej- e themeluan monstrumin, që i ngjan një minishteti brenda Kosovës, por me seli në Hagë. Ja ku jemi sot 15 vjet më pas. Mbase zoti Thaçi ka menduar se veprat e mira në favor të Kosovës dhe Perëndimit, apo se përmbyllja e një marrëveshje me Serbinë, do ta bajpasonte funksionalitetin e kësaj gjykate, duke zhvendosur çështjet në hetim, në juridiksionin e gjykatave të Serbisë dhe Kosovës, si ishte një propozim i vitit 2018.

Sot është një ditë e trishtë për Kosovën, ndërsa ajo bën 18 vjeç, moshë e pjekurisë ligjore për individët. Shumë përparime janë arritur, fryt i dëshirës së popullit të Kosovës për mëvetësi, i energjisë së elitës dhe rinisë, mirpo hija e një pretence të ligë si ajo e prokurorëve, që nuk fajëson vetëm individët drejtues, gjithë elitën drejtuese të Kosovës në kaq vite, por Kosovën, kombin shqiptar dhe perëndimin, qëndron mbi kokat tona.  “Kur një fëmijë bëhet 18 vjeç, ne i themi ikë nga shtëpia dhe bëhu i pavarur”, ka thënë ambasadori Kosnet dikur në 2021, duke ju referuar kërkesave të elitës së Kosovës që SHBA-të marrin përgjegjësi mbi Kosovën, pa kërkuar gjithmonë ndihmë.  Rasti në fjalë, ai i themelimit të Dhomave të Specializuara, është rasti ku duhej vërtet pavarësi mendimi, gjykimi, e veprimi. Duke negociuar pafund me miqtë, pa ju kundërvënë atyre në publike e duke mos pranuar blanko, inisiativa të tilla. Sepse sot, është shumë vështirë, në mos e pamundur të zhbëhen efektet e tyre. Protestuesit e sotëm që vijnë nga krejt viset shqiptare mund të ndikojnë gjyqtarët që priten të marrin vendime, apo dhe kancelaritë që mbase i influencojnë ata. Mirëpo 15 vjet më parë, gjithçka kushtonte më lirë… Opinionistët, apo këshilltarët që atëherë ishin dhe mbeten këshilltarë zulmëmëdhenj, nuk mund të bëjnë asgjë me sulmet e tyre ndaj prokurorëve. Koha ka vlerën e vet, për pjekurinë. Edhe të shteteve, si të individëve.

Top Channel