Tarifat e Trump/ Trazirat gjeopolitike dhe rritja e çmimit të arit, pamja e re në ekonominë globale

Pavarësisht tërheqjes nga kërcënimet, mosbesimi në marrëdhëniet BE-SHBA ka arritur nivele të reja, me Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila ka deklaruar se ndryshimi në rendin ndërkombëtar nuk është vetëm sizmik, por edhe i përhershëm.

Në të njëjtën kohë, Presidenti i SHBA-së ka shtuar një tjetër pasiguri në ekonominë globale dhe tregjet ndërkombëtare, e cila iu shtua një sërë të tjerash gjatë vitit të parë të mandatit të tij të ri presidencial. Sipas një raporti të kohëve të fundit nga Banka Qendrore Evropiane dhe Bordi Evropian i Rrezikut Sistemik, indeksi i pasigurisë së politikave ekonomike arriti nivelin e tij më të lartë që nga viti 2015 në prill të vitit të kaluar, me Trump që njoftoi tarifat horizontale “hakmarrëse” më 2 prill. Raporti konstaton se “fragmentimi gjeoekonomik dhe rreziku gjeopolitik janë bërë burime të pasigurisë ekonomike, të cilat po kufizojnë rritjen dhe mund të intensifikojnë presionet e mundshme në tregjet financiare”.

Pas mosmarrëveshjes së Groenlandës, pasiguria është rritur më tej, siç tregohet nga rritja e paprecedentë e çmimit të arit dhe metaleve të tjera të çmuara, të cilat janë strehë të sigurta në kohë krize. Rritja e çmimit të arit ka tejkaluar çdo rritje të mëparshme, madje edhe atë të vitit 1979, kur shpërtheu kriza e dytë e naftës pas revolucionit dhe vendosjes së një regjimi teokratik në Iran. Ai është rritur me 15% që nga fillimi i vitit 2026, pas rritjes prej 64% vitin e kaluar, me çmimin e tij që arriti në 5,000 dollarë. Tregues i pasigurisë së ndjerë nga investitorët është se ari vazhdoi të rritet edhe pasi Trump u tërhoq nga vendosja e tarifave ndaj vendeve evropiane dhe kërcënimeve ndaj Groenlandës. Të mërkurën pasdite, para fjalimit të Presidentit të SHBA-së në Davos dhe takimit të tij me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte, çmimi i arit kishte arritur një rekord të ri prej 4,887 dollarësh. Të enjten, pas një rënieje fillestare prej 1.2%, ari vazhdoi të ngjitej dhe të arrinte nivele të reja rekord. Përkatësisht, çmimi i argjendit u ngjit në një nivel të ri rekord, afër 100 dollarë për ons. Rritja e çmimit të arit u nxit nga tarifat e Trump dhe kërcënimet e tij kundër pavarësisë së Bankës Qendrore të SHBA-së (Fed), të cilat morën një dimension të ri në fillim të vitit 2026 me ndjekjen penale të kreut të saj, Jerome Powell, për shpenzime të tepërta në projekte rinovimi në selinë e Fed në Uashington.

Ari është bërë alternativa kryesore për investitorët që po kufizojnë ekspozimin e tyre ndaj dollarit, i cili u zhvlerësua javën e kaluar kundrejt euros me rreth 1% dhe kundrejt monedhave të tjera. Shitja e obligacioneve amerikane çoi në një rritje të rendimenteve të tyre – 10-vjeçari në afër 4.3% dhe 30-vjeçari në 4.9% – gjë që përforcon potencialin për rritje të shpejtë të borxhit publik të SHBA-së, me agjencinë e vlerësimit të kreditit Scope që vlerëson se ai do të arrijë 140% të PBB-së në vitin 2030. Të martën, aksionet amerikane panë gjithashtu rënien e tyre më të madhe tremujore, me tregun që po rimëkëmbet nga e mërkura, falë të ashtuquajturës Tregti TACO (Trump Always Chicken Out).

Ndikimi në ekonominë globale nga tarifat u kufizua nga tërheqja e SHBA-së nga njoftimet fillestare të tarifave shumë të larta – të cilat padyshim ishin edhe një taktikë negociuese – por edhe nga kompensimi i ndikimit negativ nga investimet e mëdha në teknologji, veçanërisht në inteligjencën artificiale, ulja e normave të interesit nga bankat qendrore dhe masat e mbështetjes fiskale. Sipas raportit të fundit të FMN-së, PBB-ja globale vlerësohet të jetë rritur me 3.3% në vitin 2025, njësoj si në vitin 2024, ndërsa një normë e ngjashme pritet për vitin 2026. Megjithatë, nëse nuk do të kishte tarifa dhe pasiguri nga politikat amerikane, perspektivat për rritje do të ishin më të mira.

Top Channel